Шинээр ажилд орсон ажилтны сургалтын хөтөлбөр:

Хичээлийн сэдэв

"Ерөнхий аюулгүй ажиллагааны зааварчилгаа"

дд

ХАБ-н албанаас хийгдэх сургалт

1

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хууль

2

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал эрүүл ахуйн бодлого, менежментийн систем

3

Компанид мөрдөх аюулгүй ажиллагааны журмууд

4

Согтууруулах ундаа болон мансууруулах бодисын талаар баримтлах бодлого

5

Замын хөдөлгөөнд оролцох үед мөрдөгдөх  журам

6

Хөдөлмөр хамгааллын хэрэгслийг ашиглах журам

7

Радио станц ашиглах журам

8

Өргөх, зөөх, шилжүүлэх үеийн аюулгүй ажиллагаа

9

Аюулгүй ажиллагааны тэмдэг, тэмдэглэгээ

10

Осолд дөхсөн тохиолдлыг мэдээлэх журам

11

Ажлын байранд аюулыг илрүүлж урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах чадвар эзэмших, эрсдлийн үнэлгээ хийх, хяналт тогтоох,

12

Ажлын байрны цахилгааны аюулгүй ажиллагаа

13

Эрүүл ахуйн сургалт

14

Кемпийн дотоод журам

15

Галын аюулгүй байдал

2

16

Онцгой байдлын үед ажиллах төлөвлөгөө

2

Эмнэлэг, эрүүл ахуйн хэсгээс явуулах сургалт

17

Ажлын байранд ХДХВ/ДОХ-оос   урьдчилан сэргийлэх нь

1

18

Эмнэлэгийн анхан шатны тусламж үзүүлэх нь

1

БО-ны хэсгээс явуулах сургалт

19

 ХХК-ний БО-ны бодлого

2

 

Нийт

24

Цочмог гастрит

5.Цочмог гастрит

Халдварын бус шалтгаанаар ходоодны салст цочирч улайж үрэвссэнийг Цочмог гастрит гэнэ.

Шалтгаан эмгэг жам: Гадаад дотоод шалтгаантай.

Анхдагч гадаад шалтгаан нь :

-       Эрүүл ахуйн дэглэм баримтлаагүй/Хоолны дэг алдагдах: их идэх, боловсроогүй жимс, жимсгэнэ идэх, хүйтэн хэт халуун хоол, тос ихтэй шарсан хоол идэх,буруу хадгалсан хоол ,янз бүрийн тохиромжгүй хоол/ Үрэвсүүлэгч нян түүний хорын гаралтай халдвар хордлогын шалтгаантай гастрит үүснэ.

-       Эм ба химийн цочрол /хүхэр цууны хүчил, зарим эмүүд шалтгаан болдог. /

-       Хоолны харшил /Харшил төрөгч БМБ-д орсноос харшлын гаралтай гастрит үүсч болно./

2-гч шалтгаан:

-хурц халдварт өвчний фон дээр үүснэ./түүний хор,бактери цусаар дамжиж ходоодыг гэмтээнэ./

-ВУИ /нярайд тохиолдож болно/

2-гч гастритын хүнд хэлбэр нь флегмонозный гастрит ба эмчилгээнд муу.

-ОПН

-хеликобактери

Ходоод өөрөө микрофлор үржихийг саатуулах,салст гэмтэхээс хамгаалах хамгаалалттай.Гаднаас эмгэг микроб хүчиллэг орчинд үхдэг.Хоолны зохисгүй цочроогчид ходоодны салстад шууд үйлчлэх, салст дахь мэдрэлийн төгсгөлийн хүлээн авууруудыг хэт цочроосоноос ходоодны шүүрэл хүчтэй ялгарч нугалуурын хэсэг агшин хүүхэд бөөлжинө. Ходоодонд байгаа зүйл ялзарч сүүний болон цууны хүчил тосны хүчил болон бусад хүчил хүхэрт устөрөгч үүснэ. Харшлын гаралтай үед харшил төрөгч шууд ходоодны салсад нөлөөлж хэсгийн урвал үүсгэн амин идэвхт бодисууд ялгаран салстыг хавагнуулж улайлгана. Үүний дүнд шүүрэл хүчтэй ялгарна. Мөн бусад эрхтэний талаас харшлын шинж илэрч болно. Химийн түлэгдэлтийн үед грозивный гастрит үүснэ.

Эмнэл зүй:

Тайван бус,хоолонд дургүй,ходоод орчим хүчтэй өвдөнө,хүйс орчим зөөлөн өвдөнө,гэдэс бага зэрэг базалж,бөөлжис салс заримдаа цустай,бөөлжсний дараа бага зэрэг хөнгөрдөг,хордлого усгүйжилтын шинж илэрнэ, гэдэс дүүрнэ,ходоод орчим эмзэглэлтэй.Грозивный гастритын үед өвдөлт нуруу руу дамжина,юм залгихад өвдөнө,бөөлжис цустай.Эндогенный гастритын үед хордлого их,эпигастр орчим өвдөж дотор муухайрч бөөлжинө.Флегионозный гастритын үед халуурна,бөөлжинө,эпигастраар өвдөнө,беб муу,цонхийж, хэл хуурайшна. Хоолны дэглэм алдагдсанаас хойш шөнө эсвэл хоол идсэнээс хойш хэдэн цагийн дараа аюулхай орчим цардайх, эсвэл хэвлийн өвдөлтөөс болж хүүхэд унтаж байгаад сэрдэг. Бөөлжинө, бөөлжсөний дараа дотор нь онгойж бие хөлөрч өвдөлт намдаж хүүхэд унтана. Тэмтрэлтээр хэвлий дүүрэнгэ аюулхай орчим эмзэглэлтэй байна. 1-3 хоногийн дараа бие суларч тавгүйцэх, хоолонд дургүй болох , сульдах, хэл өнгөртөх, баас тогтворгүй болох шинж илэрнэ. Харшлын гастритын үед хэвлийгээр өвдөх бөөлжих, цусны эозинофил ихсэнэ. Халдвар хордлогийн шалтгаантай үед 24-48 цагийн далд үетэй. 38-40хэм хүртэл халуурч арьс цайж царай цонхийж огиулж бөөлжиж эхэлнэ. Баас тогтворгүй амархан хордлогонд орно.

Оношлогоо: Анамнез, бодит үзлэг, эмнэл зүйн шинжээр оношилно.

Эмчилгээ:

Шалтгааныг олох.Ихэвчлэн шинж тэмдгийн эмчилгээ хийнэ.Эхэн үедээ хоолыг сойно,ходоод угаах,хорсол,ношпа,баралгин хэрэглэнэ,антацид/маалокс,алмагель/,бөөлжилт их үед церукал 1мг/кг хэрэглэнэ /их бөөлжснөөс цооролт өгдөг/.Эвгүй хоол идээд бөөлжиж буй үед церукал өгөхгүй,шингэн сайн өгнө.Халдварын гаралтай бол антибиотик хэрэглэнэ.Хордлого тайлна.Флегмонозный үед гастротомия хийнэ.Бактерийн гаралтай бол архагших хандлагатай.Эвгүй хоол идээд бөөлжиж суулгах-острый гастрит.Буцалсан бүлээн ус , 0,9% натрийн хлорид, 1%-ийн содын уусмалаар ходоод угаана. Цэвэр ус гартал угаасаны дараа давсан туулга өгнө. Ус их уулгаж хэлний угт дарж бөөлжүүлнэ. Хүүхдийг дулаан хучиж хэвтүүлж бүлээн юм уулгана. Хоолыг нь бага хэмжээтэй амархан шингэж байхаар бодож өгнө.

Мэдрэлийн гаралтай арьсны өвчин.




Загатнаа. Pruritis cutaneus Арьсыг маажихад хүргэж буй тэр сэрлийг загатнаа гэнэ. Энэ нь арьсанд өвдөлтийг мэдэрдэг мэдрэхүйн ширхэг сул хүчээр цочирсны улмаас үүсдэг, өвдөлтийн мэдрэхүйн дүрсээ өөрчилсөн хэлбэр юм. Зарим судлаачид арьсанд загатнааг мэдэрдэг өвөрмөц рецептор байдаг үздэг. Шимэгчид хазуулах, хатгуулах, шимэгч бие дээгүүр явах зэрэгт физиологийн загатнаа үүсдэг бол мэдрэлийн тогтолцоо үйл ажиллагааны болон бүтцийн өөрчлөлтөнд орсны улмаас, хоол боловсруулах замын эмгэг, дотоод шүүрлийн булчирхайн өөрчлөлт (чихрийн шижин), бодисын солилцооны өөрчлөлт (атеросклероз), дотор эрхтэн ба цусны хорт хавдрууд, жирэмсний хордлого, гэдэсний шимэгч хорхойн халдвар зэрэг бие мах бодид өрнөж буй олон өөрчлөлтийн үед эмгэг загатнаа үүснэ. Экзем, атопийн дерматит, хавтгай улаан үлд, хамуу зэрэг арьсны өвчний шинж тэмдэг болж мөн загатнаа илэрдэг. Гэсэн хэдий ч загатнаа үүсч буй эмгэг жам өнөөг хүртэл бүрэн тайлбар- лагдаагүй байна. Загатнаа үүсэхэд мэдрэл, шингэн, судасны зохицуулга ихээхэн үүрэгтэй нь тогтоогджээ. Зарим тохиолдолд загатнаа нь дан ганц арьсны өвчний шинж байдлаар архаг шинжтэй илэрнэ. Үүнийг нь арьсны загатнаа хэмээх бие даасан өвчин гэж авч үздэг. Арьсны загатнаа нь тархмал ба хязгаарлагдмал байна. Арьсны тархмал загатнаа нь ялангуяа орой, шөнийн цагаар арьс хүчтэй загатнах байдлаар илэрдэг. Энэ загатнаа нь үе үе тэвчихийн аргагүй их хүчтэй хөдөлдөг. Өвчтөн хумсаараа маажаад зогсохгүй бусад, янз бүрийн зүйлээр арьсыг зулгартал мааждаг. Харин заримдаа загатнаа нь арьс ирвэгнэх төдийгээр байнга, тогтмол өвчтөнд мэдрэгдэнэ. Тархмал загатнаа нь хөгшрөлтийн, өндрийн, нарны туяаны гэх мэт хэлбэрээр тохиолдоно. Хөгшрөлтийн загатнаа нь 60-аас дээш насны хүмүүст, бие организмын ялангуяа арьсан дахь эд эсийн хөгжлийн хувирал өөрчлөлтийн улмаас үүснэ. Далайн түвшингээс 7000 ба түүнээс дээш метр өндөрт гарсан үед барарецептор цочирсны улмаас үүсч буй загатнааг өндрийн загатнаа гэнэ. Гэрэл, туяанд хэт мэдрэг хүмүүст нарны загатнаа үүснэ. Загатнааны объектив буюу нүдэнд харагдах бодит илрэл нь зулгархай юм. Зулгархай нь цэгэн буюу шугаман хэлбэртэй байх бөгөөд өвчтөний хумс нь гөлгөр, гялалзсан болдог. Арьсны голомтлог загатнаа нь ихэвчлэн шулуун гэдэсний амсар тойрч ба гадна бэлэг эрхтэн, эмэгтэй хүнд бэлийн уруул, эрэгтэй хүнд хуйхнаг орчмоор үүснэ. Бага аарцгийн хөндийн эрхтэн, түрүү булчирхай, өндгөвч, шулуун гэдэс, шулуун гэдэсний орчмын салстын архаг үрэвсэлт өвчнүүд, гэдэсний шимэгч хорхойн халдвар, трихомониаз зэрэг нь арьсанд голомтлог загатнаа үүсэх шалтгаан болно. Хуйхны арьс архаг, удаан хугацаагаар хүчтэй загатнах нь лимфогрануломатозын эрт үеийн шинж бол, хэлүү загатнах нь бэлэг эрхтэний хорт хавдрын шинж байдаг. Удаан хугацаанд үргэлжилсэн загатнаа нь арьсны идээт өвчин ба кандидозоор хүндрэх нь цөөнгүй тохиолдоно. Түүнчлэн удаан үргэлжилсэн загатнаа нь өвчтөний сэтгэлзүйд сөргөөр нөлөөлж, өвчтөн цочимтгой болох, нойргүйдэх, хоолонд дургүй болох байдал ажиглагддаг. Эмчилгээ: Арьсны загатнааны үед шинж тэмдгийн эмчилгээ хийнэ. Үүнд ·         валерианы ханд, транквилизатор зэрэг тайвшруулах бэлдмэл, фенкарол, диазолин, кларитин зэрэг гистамины эсрэг эм, ·         кальцийн бэлдмэл, тиосульфат натри зэрэг харшил эмзэгшлийг бууруулах эм, ·         0.5 хувийн новокайны уусмал, 1 хувийн тримекайны уусмал зэрэг мэдээ алдуулах эм, идэвхижсэн иүүрс, полифепан полисорб зэрэг энтеросорбент хэрэглэнэ. Хөгшрөлтийн загатнааны үед судас хамгаалах эм, бэлгийн даавар хэрэглэх нь үр дүнтэй байна. Хоол хүнсэнд өндөгний уураг, махны шөл, зөөлөн чихэр, чихэрлэг зүйлс, амттан, архи, дарс, давс хязгаарлана. Мөн 1.5 литр буцалсан юмуу эсвэл нэрмэл усаар цэвэрлэх клизм тавьсны дараа 1-2 хоног өлсгөлөн байх нь эмчилгээний ач холбогдолтой байна. Энэ процедурыг 2 долоо хоног тутамд давтан хийж байх нь зүйтэй. Итгүүлэн үнэмшүүлэх эмчилгээ, зүү эмчилгээ, лазер, соронзон эмчилгээ нь үр дүнтэй байна. Хэсэг газарт 1 хувийн ментол, 1-2 хувийн анестезин, 1-2 хувийн карболийн хүчилтэй кортикостеройд тосыг хольж түрхэнэ. Улайрал-гүвдрүүт тууралтаар эхэлж энэ нь аажимдаа хоорондоо нийлж нэвчдэст гүвдрүү, ширшил үүсгэдэг, архаг явцтай арьсны өвчнийг нейродермит гэнэ. Нейродермит нь тархмал ба хязгаарлагдмал гэсэн 2 хэлбэрээр тохиолдоно.
Нейродермит Neurodermitis Тархмал нейродермит өвчний эмгэг жамд мэдрэл-дотоод шүүрлийн тогтолцооны өөрчлөлт. харшлын шалтгаан голлох үүрэгтэй. Тохироогүй хоол хүнс, хордлого. элэг, ходоод, бөөр зэрэг дотор эрхтний үйл ажиллагаа алдагдах. архаг халдварын голомт нь бие организмд харшил эмзэгшил үүсэхэд нөлөөлнө. Төв ба вегетатив мэдрэлийн тогтолцооны үйл ажиллагаа алдагдах, ялангуяа симпатик мэдрэлийн тонус ихсэх, өнчин тархи, бөөрний дээд булчирхайн тогтолцооны өөрчлөлт нь нейродермитийн хөгжилд ихээхэн үүрэгтэй байна. Өвчин аль ч насанд үүсч хөгжиж болно. Эмнэлзүй: 2-3 мм хэмжээний, бүдэг ягаан өнгийн, загатнаатай гүвдрүү үүсч улмаар хоорондоо нийлэн нийлээд том нэвчдэст голомтыг үүсгэн, улмаар ширшил болно. Голомт тохойн үений дотор  гадаргуу хэсэг, тахимын хонхор, шуу сарвууны үе, хүзүүний хажуу гадаргууд байрласан байна. Нүүр, цээж, нуруугаар хурц биш үрэвслийн шинжтэй, ягаан өнгийн эритем үүсч бага зэргийн гуужилт өгөх ба голомтын хил хязгаар нь тодорхойгүй байдаг. Хэрвээ эмчилгээг зөв хийгээгүй буюу өөр бусад тааламжгүй үйлчлэлийн улмаас голомт тархаж, эритродермийг үүсгэнэ. Загатнаа ихтэй байдаг тул арьсан дээр цэгэн буюу шугаман зулгархай, цууралт, мөн нөсөөгүйжсэн толбо үүснэ. Ерөнхийдөө арьс хуурай, боровтор өнгөтэй болно. Арьсны зурчлаа цагаан илрэх ба хумс нь гялалзсан, мөлчийсөн байдаг. Өвчтөн хоолонд дургүй болж, нойргүй, цочимтгой, уйламтгай  болохын зэрэгцээ биеийн жин буурч, тамир тэнхээ муутай, амархан ядрамтгай болно. Мөн өвчтний даралт буурах, ходоодны шүүрэл багасах, сахар багасах, бөөрний дээд булчирхайн үйл ажиллагаа багасах зэрэг шинжүүд илэрнэ. Загатнан маажсан тэр хэсэгт идээт үрэвсэл идээт халдвартай хавсрах нь элбэг байна. Өвчин архаг удаан үргэлжлэх бөгөөд үе үе сэдэрч, дахилт илэрдэг. Харин зуны улиралд харьцангуй эрүүл байна.   Хязгаарлагдмал нейродермит өвчний голомт хүзүүний ар ба хажуу гадаргуу, шагайн үе, бэлэг эрхтэний орчим гэх мэт арьсны тодорхой хэсгүүдэд, голомтолсон байдлаар илэрнэ. Хязгаарлагдмал нейродермитийн үед голомтыг 3 бүс болгон авч үздэг. Үүнд: төвийн бүс буюу ширшил, завсрын бүс буюу олон тооны, жижиг, гялалзсан гүвдрүү, захын бүс буюу арьс нөсөөжсөн хэсэг. Оношлогоо: Нейродермит өвчнийг анамнез, эмнэлзүйн шинжид үндэслэн оношлоно. Тархмал нейодермитийг атопийн дерматитаас ялган оношлох нь нилээн түвэгтэй байдаг. Учир нь энэ 2 эмгэгт эмнэлзүйн ижил төстэй шинжүүд нилээд бий. Атопийн дерматитийн үед удамшлын ужиг өгүүлэл, ринит, гуурсан хоолойн багтраа зэрэг харшлын өвчнүүдээр өвчлөмтгий байх, дархлаа өөрчлөлт, IgE ихсэн, Т эсийн дархлаа сулрах, хоол боловсруулах үйл ажиллагааны алдагдал, хүүхэд байхдаа экземээр өвчилж байсан эсэх зэрэг нь чухал юм. Эмчилгээ: Харшил төрүүлэх шинж чанар багатай хоол хүнс хэрэглэх (хурц хоол, халуун ногоо, дарсан, давшилсан хүнсний бүтээгдэхүүн, махан хоол, архи, шокалад г.м), ариун цэвэр эрүүл ахуйн дэглэм, ажил амралтын зөв горим баримтлах, архаг халдварын голомтыг эрүүлжүүлэх, хоол боловсруулах үйл ажиллагаанд анхаарах, синтетик цагаан хэрэглэл, ялангуяа будганд оруулсан нэхий. ноосон эдлэл, хувцас арьсан дээр шууд хүрэлцэж өмсөхийг хориглоно. Тайвшруулах үйлчилгээтэй эм валерианы ханд, триоксазин. мебикар, оксилидин, амизил, левомепромазин, тиоридазин, амитриптилин зэргийг хэрэглэнэ. Тавегил, фенкарол, диазолин, кларитин, циметидин, перитол зэрэг гистамины эсрэг эм, кальцийн бэлдмэл, тиосульфат натри зэрэг харшил эмзэгшлийг бууруулах эм, гистаглобулин, витамин А,С,В бүлэг витамин, судас хамгаалах доксиум, теоникол зэрэг эм бэлдмэлийг хэрэглэж болно. Эмгэг процесс их тархаж, арьс нэлэнхүйдээ улайсан бол кортикостеройд эмийг хоногт 20- З0мг байхаар тооцон цөөн хоног уулгах буюу тарина. Бөөрний дээд булчирхайн үйл ажиллагааг идэвхижүүлэх зорилгоор корти- котропиныг хэрэглэнэ. Хэсэг газрын    эмчилгээнд давирхайтай тосон түрхэц, папаверины крем, витамин A агуулсан тэжээлийн тос, Унна крем зэргийг түрхэх нь үр дүнтэй байна. Түүнчлэн УФО, УВЧ шарлага, зүү эмчилгээ, хүхэрт устөрөгч, радоны банн, шавар эмчилгээ үр дүнтэй байдаг. Уръдчилан сэргийлэлт: Хоолны дэглэм баримтлан, нейродермит үүсэхэд хүргэж буй хүчин зүйлүүдийг устгах хэрэгтэй.
МААЖУУР PRURIGO Маажуур нь гүвдрүүт (заримдаа орой дээрээ жижиг цэврүүнцэртэй байна) тууралтаар илэрдэг архаг явцтай арьсны өвчин юм. Маажуур нь нилээд элбэг тархсан арьсны өвчинд багтана. Маажуурыг хүүхдийн (строфулюс), насанд хүрэгчдийн ба зангилаат маажуур гэж ангилна. Хүүхдийн маажуур өвчний өвчлөл ихэнхдээ удамшлын, харшлын өгүүлэлтэй хүүхдэд 5 сартайгаас эхлэн 3-5 насанд үүсч бий болно. Хүүхдийн маажуурын шалтгаан, эмгэг жам бүрэн судлагдаагүй байна. Хүүхэд нэмэлт хоолонд орох үед эсвэл тэжээвэр хооллолттой хүүхдэд тохиолдох нь элбэг байдаг. Өвчний эмгэг жамд хоол тэжээл, эмийн бодис, туузан хорхой, хоол боловсруулах замын эмгэгүүд, архаг халдварын голомт чухал үүрэгтэй гэж тайлбарлаж байна. Эмнэлзүй: Их бие, 4 мөч ба нүүрээр тархмал, тод улаан ягаан өнгөтэй, бэлцрүү маягийн тууралт гарч эхлэх бөгөөд удалгүй тэр нь гүвдрүүт-цэврүүнцэрт тууралт болон хувирна. Тууралт хэдийгээр тархмалаар гарах боловч хоорондоо нийлэх хандлагагүй байна. Маажсаны улмаас гүвдрүүт- цэврүүнцэрт тууралт дээр шалбархай үүсч, цусархаг тав тогтоно. Гарсан тууралтын ихэнх нь төвдөө цэг маягийн цусархаг тавтай, 3-5мм голчтой, нягт гүвдрүү байна. Хүчтэй загатнаатай байдаг тул хүүхэд тайван биш, уйламтгай, нойрондоо муу, хоолонд дургүй болно. Хүүхдийн маажуурын явц нь архаг удаан, дахимтгай байдаг. Гэвч ихэнхдээ хүүхэд 5-6 нас хүрэхэд эдгэрдэг байна. Эмнэл зүйн шинжид тулгуурлан оношлох бөгөөд хамуу, чонон хөрвөс, хордлого харшлын дерматиттаас ялган оношлоно. Насанд хүрэгчдийн маажуур дунд эргэм ба ахимаг насны эмэгтэйчүүдэд тохиолдох нь элбэг өвчин. Хоол боловсруулах замын эмгэг, мэдрэл- сэтгэц, дотоод шүүрлийн булчирхайн өөрч-лөлттэй холбоотойгоор үүсэх бөгөөд мөн дотор эрхтний хорт хавдрын шинж тэмдэг байдлаар илрэх ч тохиолдол байдаг. Түүний сэдрэлтэнд хоол хүнсний харшил төрүүлэгч шинж нөлөөлдөг байна. Эмнэлзүй: Гүвдрүүт-цэврүүнцэрт тууралт, тархмалаар, зонхилон мөчдийн гадна гадаргуугаар гарна. Гэхдээ эдгээр тууралт нь хоорондоо нийлэх хандлагагүй байна. Нягт, хатуу, 3-5мм, улаан хүрэн өнгийн гүвдрүү нь төвдөө цусархаг тавтай болно. Хүүхдийн маажуурыг бодвол энэ үед бэлцрүүт тууралт байдаггүйгээрээ онцлог юм. Насанд хүрэгчдийн маажуур өвчний явц нь архаг удаан, хэдэн cap, жилийн турш дахимтгай байна. Зангилаат маажуур нь маажуур өвчний бусад хэлбэрүүдтэй харьцуулахад өвчлөл нь арай цөөн тохиолддог. Энэ үед гарч буй гүвдрүү нь зангилааг санагдуулам том хэмжээтэй байх бөгөөд хүчтэй загатнаатай байна. 40-өөс дээш насны, тогтвортой бус мэдрэлийн тогтолцоотой, эмэгтэйчүүд өвчлөх нь элбэг байна.  Элэг, цөсний хүүдий, мэдрэл-дотоод шүүрлийн булчирхайн өөрчлөлт нь уг өвчнийг үүсэхэд нөлөөлж байна гэж тайлбарлаж байна. Харин стресс ба шимэгчид хатгуулах, хазуулах нь энэ өвчнийг сэдрэх хүчин зүйлс болдог. Эмнэлзүй: мөчдийн гадна гадаргуугаар, нягт, хатуу, хагас бөмбөлөг хэлбэртэй, 1см хүртэл хэмжээтэй, арьснаас дээш эрс өргөгдсөн, улаан хүрэн өнгийн зангилааг санагдуулам гүвдрүү гарна. Их хүчтэй загатнааны улмаас гүвдрүүний төв хэсэг зулгарч. цусархаг тав тогтоно.  Гарсан гүвдрүү нь удаан хугацаагаар, жилээр хадгалагдан үлдэнэ. Гүвдрүү нь хоорондоо нийлэх хандлагагүй байна. Эмнэл зүйн шинжид тулгуурлан оношлох бөгөөд хавтгай улаан үлд өвчний ургацагт хэлбэрээс ялган оношлоно. Эмчилгээ: Харшил төрүүлэх шинж чанар багатай хоол хүнс хэрэглэх (хурц хоол, халуун ногоо, дарсан, давшилсан хүнсний бүтээгдэхүүн, махан хоол, архи, шокалад г.м), өвчинд нөлөөлж буй хүчин зүйлийг устгах арга хэмжээг авна. Супрастин, задитен, тавегил, фенкарол, диазолин, кларитин, перитол зэрэг гистамины эсрэг эм, валерианы ханд, триоксазин, мебикар, оксилидин, амизил, левомепромазин,     тиоридазин, амитриптилин зэрэг тайвшруулах үйлчилгээтэй эм, кальцийн бэлдмэл, тиосульфат натри зэрэг харшил эмзэгшлийг бууруулах эм бэлдмэлийг хэрэглэж болно. Эмгэг процесс их тархаж, арьсны түгээмэл эритродермийг үүсгэсэн бол кортикостеройд эмийг хоногт 20-30мг байхаар тооцон цөөн хоног уулгах буюу тарина. Бөөрний дээд булчирхайн үйл ажиллагааг идэвхижүүлэх зорилгоор кортикотропиныг хэрэглэнэ. Гадуур эмчилгээнд ментол агуулсан зайлмаг, анестезин, кортикостеройдтой тос түрхэх, хлор этил ба шингэн азотоор хөлдөөх эмчилгээг хийнэ. Түүнчлэн УФО шарлага, зүү, лазер эмчилгээ үр дүнтэй байдаг. Урьдчилан сэргийлэлт: Өвчин үүсэхэд хүргэж буй хүчин зүйлүүдийг илрүүлж, түүний эсрэг арга хэмжээг авах хэрэгтэй. 

Хүүхдийн суурь өвчнүүд

1.Төмөр дутлын цус багадалт

Цус бүтээх эрхтнүүдэд цусны дүрст элементүүд үүсэхийг цус төлжилт буюу гемопоэз гэнэ.Цус бүтээхэд олон зүйл оролцдог.Төмөр,уураг,в12,Е витамин,фолийн хүчил гэх мэт.Эдгээрийн аль нэг дутагдснаас дефицидный анеми үүсдэг ба хүүхдэд хамгийн элбэг тохиолддог.Анемигийн шалтгаан:

-дутагдал

-цус алдалтын дараа

-гемолитическый

-апластическый/цус бүтээх эрхтний ү/а-ы алдагдлаас/

-янз бүрийн өвчний хүндрэл болж тохиолддог.

Ангилал

1.Гемоглобины агууламж эритроцитын тоогоор нь:

1.хөнгөн-гемоглобин 83-110гр/л эритроцит 3,5*1012гр/л

2.дунд-г-гемоглобин 82-66 гр/л эритроцит 2,5-3,4*1012гр/л

3.хүнд-гемоглобин 66 гр/л эритроцит 2,5 гр/л-ээс бага /цус сэлбэх/

2.Ретикулоцитын тоогоор нь:

1.цус төлжилт хэвийн-ретикулоцит 5-50 промиль

2.цус төлжилт ихэссэн-ретикулоцит 50 промиль

3.цус төлжилт багассан-ретикулоцит 5 промиль

3.Өнгө илтгэгчээр нь:

1.      Гипохром 0,8-с бага

2.      Нормохром 0,8-1

3.      Гиперхром 1-ээс их

Хүний цусны сийвэнд төмрийн агууламж багасахад сийвэнгийн төмөр холбох ерөнхий чадвар нэмэгдэж нэг улаан эсэд ногдох гемоглобины дундаж өтгөрүүлэг буюу нэгж эзэлхүүн цусны гемоглобины хэмжээ багасах шинжээр илэрдэг цус багадалт юм.

Шалтгаан :

1.      Хоолоор төмөр хангалтгүй орсноос төмрийн нөөц багасах: хүүхдийн биеийн жингийн 1 кг-д 60-88 мг төмөр байна. биед төмөр илүүдвэл нөөцөнд хадгалагдана. Нөөц нь үндсэндээ ясны хэм  ба дэлүүнд байна. нөөцийн төмөр нь ферритин ба гемосидерин байдлаар байна. гүйцэд төрсөн хүүхдийн төмрийн нөөц 250-300 мг байх ба энэ нөөцөө 4-5 сар хүртлээ ашиглаж цаашид төмөр их агуулсан буюу хангалттай агуулсан бүтээгдэхүүнээр нэмэлт хоол өгөх шаардлагатай.

2.      Биемахбодид төмрийн хэрэгцээ ихсэх : хүүхдэд бэлгийн бойжилтын урьдал үе, бэлгийн бойжилтын үед, жирэмсэн болон хөхүүл үед төмрийн хэрэгцээ ихэсдэг. 9 наснаас төмрийн хэрэгцээ  эрс ихэсдэг. 6-12 сартай хүүхдэд төмрийн хэрэгцээ 1мг/кг байна.

3.      Ходоод гэдэсний замд төмрийн шимэгдэлт хангалтгүй байх. Насанд хүрсэн хүний төмрийн өдрийн хэрэгцээ 12-15 мг байдаг бол ходоод гэдэсний гажиг, хавдар, цүлхэн, целиаки, ходоод гэдэсний шархлаа өвчний үед төмрийн шимэгдэлт багасдаг. Төмрийн ихэнх нь 12 хуруу гэдсэнд 2 валентат хэлбэрээр шимэгддэг. Ферментийн оролцоотой идэвхтэй шимэгдэнэ. Ходоодонд шимэгдэхгүй. Гэдэсний салстын эсэд төмөр апоферритин гэдэг уурагтай нэгдэж ферритин болж цусанд орно. Цаашид сийвэнгийн трансферинтэй нэгдэж 3 валенттай нэгдэж ясны чөмгөнд орно.

4.      Биемахбодийн төмрийн алдагдал ихсэх: насанд хүрсэн хүн физиологийн нөхцөлд ойролцоогоор 1,5 мг төмөр алддаг.

  • ХГЗ-н шархлаат эмгэгийн үеийн цочмог болон архаг цус алдалт
  • Цустай шээх
  • Түлэгдэх
  • Арьс салсад цус шүүрэх
  • Шимэгч хорхойн халдвар

Эмнэл зүй:

§  Мэдрэл сульдлын

§  Арьсны

§  Зүрх судасны

§  Хоёрдогч дархлаа дутлын хам шинжээр илэрдэг\

Байнгийн илрэл нь арьс салстын цайлт юм. Ядрах цочромтгой болох шинж тэмдэг хавсарна. Ялангуяа хүүхдийн алга болон чихний дэлбэн цайсан байна арьс салстын цайлт, зүрхэнд эмгэг шуугиан сонсогдох , элэг томрох, тамирдах нь онцлог шинж юм. Бээрэг тамирдангуй , өвчлөмтгий, шээс задгайрах гэх мэт шинж илэрнэ.

Эмнэл зүйгээр нь

§  Хөнгөн: хоолонд дургүй болж тамирдангуй, царай цонхийж, цочромтгой болно. Элэг томрох, эритроцит, гемоглобин, өнгө илтгэгч буурсан байна.

§  Дунд: хүүхэд сул,  орчны сонирхол муу, хөдөлгөөн удааширч уйламтгай болно. Хоолонд дургүй болно. Арьс хуурай цайвар, хэл өнгөртэй, пульс олширсон байна.

§  Хүнд: идэвхгүй саатанги, ноомой сулхан, хоолнод дургүй баас хатдаг, уруул хагарсан байна. лакадсан мэт хэлтэй болно. Нүүр нь голдуу хөөнгө сэлхэрсэн, 2 хөл хавантай байна. элэг томорно.

Оношлогоо :

Гемоглобин 110г/л-с буурсан үед анеми гэж үздэг. Сийвэнд төмөр 14,3 ммоль/л-с буурсан, төмөр холбох  уураг 78 мкмолв/л -с буурсан байна. микроцит, гипохром, ретикулоцит 1,7-2% бол төмөр дутлын анеми гэнэ. Оношилгоонд эмнэл зүйн шинжүүд маш чухал байдаг. Далд дутлын үед арьс салст цайх, хуурайших, АЗХ-р өвчлөмтгий, мэдрэл сульдлын шинж, нойр муу цочромтгой, толгой эргэх гэх мэт шинж тэмдэг илэрнэ. Сулрах амархан ядрах, муужрах, зүрх дэлсэх, хоолнд дургүй болох, баас хатах гэх мэт.

Эмчилгээ:

Шалтгааныг арилгах,Дэглэм,Хооллолтыг зөв тогтоох ,Цэвэр агаарт хангалттай байлгах , биеийн тамираар бага зэрэг хичээллүүлхэд хоолны бүтээгдэхүүн шингэх шимэгдэх нь сайжирч бодисын солилцоо эрчимжинэ. Хоолнод нь төмрөөр баялаг хоол өгөх нь маш чухал байна. нэг хүртэлх насны хүүхдэд ногооны шөл,зутан, нухаш өгнө. Ер нь хүүхдэд 2 сартайгаас жимс ногооны шүүс өгөх нь чухал. Эмгэг жамын эмчилгээ нь төмрийн бэлдмэл юм. Төмрийн бэлдмэлийн хоногийн тун 3 хүртэлх насны хүүхдэд 60-90 мг, ахлах насны хүүхдэд 300 мг байж болно. Төмрийн бэлдмэлийг нохойн хошууны шүүс, аскорбины хүчлээр даруулж уувал шимэгдэлт нь сайн байдаг. Уухад төмрийн бэлдмэлийн шингэц муу, шимэгдэлт хүнд ЦБ-ын үед үед эмчилгээний үр дүнд хурдан хүрэхийн тулд төмрийн бэлдмэлийн судсанд и булчинд тарина.

  • Febritolum- 3валентай төмөр ба сорбитолын бэлдмэлийн усан уусмал. 1 млт 50 мг энгийн төмөр агуулсан байна. 0,5% новокайны уусмалтай хамт хийнэ.
  • Ferrum lek- 1 ампул нь 5 мл ба 100 мг төмөр агуулсан судсанд тарих бэлдмэл юм.

Төмрийн бэлдмэл хэрэглэж буй үед тохиолдож болох зовиур:

  • эхний үед өндөр тунгаар хэрэглэвэл дотор муухайрах, ходоод өвдөх, суулгах гэх мэт шинж илэрч болно. Тэгвэл тунг багасгаж хэрэглэнэ.
  • Өдөрт 2-с олон шахмал уухад баас хар гарна. Харш зүйл үгүй тул эмчилгээг үргэлжлүүлнэ. Төмрийн шахмал буюу уусмалыг хоолтой хамт уухад эмийн чанар буурах тул хоолноос өмнө ууна.
  • Төмрийн бэлдмэл нь тетрациклин, сульфаниламид, триметопримыг хүлээн авах чадварыг бууруулдаг тул хамт хэрэглэж болохгүй.
  • Гемолитик анеми, цөсний архаг өвчин , элэгний циррозын үед төмрийн бэлдмэлийг хориглоно.
  • Витамин С-г өдөрт 25-500 мг хүртэл хэрэглэхэд биеийн төмөр шингээх чадвар 30% өснө. Цай кофе нь төмөр шингэлтийг бууруулдаг. Судсанд тарих төмрийн бэлдмэлийг зөвхөн эмнэлэгийн нөхцөлд хийнэ. Бусад эмтэй нэг тариурт хийж болхгүй.

Сэргийлэлт:

1.      Жирэмсэний хяналтыг сайжруулж , жирэмсэн эмэгтэйг төмрийн далд дутал болон дутуу төрөхөөс сэргийлж хоол амралт дэглэмийг зохицуулж фолийн хүчилтэй төмрийн давсны шахмалыг жирэмсэний дунд үеэс төрөх хүртэл өдөрт 2 удаа уулгах.

2.      Дутуу төрсөн хүүдэд 2 сартайгааас нь төмрийн бэлдмэлийг эмчилгээний тунгийн хагсаар нь уулгах.

3.      Хүүхдийг нэмэгдэл хоолонд ццагт нь зөв оруулж 7 сартайгаас нь махан хоол өгөх.

2. Тураал / хоол тэжээлийн архаг хямрал- distrophe/-Гипотрофия

Тодорхойлолт:

Хүүхдийн жин өндрийн өсөлт буурах, арьс ба өөхлөг давхарга шуугдан амьдралын чухал эрхтнүүдийн үйл хямарч улмаар дархлаа урвалж чанар суларч халдварт өртөмхий болох байдлаар илэрдэг хоол тэжээлийн хямралын нэг илрэл юм.

Шалтгаан:

1.      Гадаад:

  • Хоол дутагдах:

-                   Эхийн сүү багасах , тэжээлээр хомс байх.

-                   Эхийн сүүний уураг тослог ядмаг байх

-                   Дутуу сул төрсөн, хөхөх чадвар сул байх.

-                   Тэжээвэр хоол

-                   Хүүхдийн хоолны шим тэжээл эрдэс бага байх

-                   Зохицуулаагүй хоол өгөх.

-                   Нэг төрлийн хоол дагнах.

-                   Хөхнөөс гэнэт гаргах, нэмэлт хоол буруу өгөх.

  • Халдварын хүчин зүйл: халдвар , үжил, АЦХ-р эх өвчлөмтший байх.
  • Цайр ба бусад микроэлемент, витамин дутагдах, хордлого, /диария,диспепси/

2.      Дотоод: ХГЗ-н гажиг /грижбрунга-мэдрэлжилт алдагдах,долихосигма-сигма урт байх,атрезия-цөсний зам битүү байх/,мальабсорбци хам/ш, зүрх судасны эрхтэн тогтолцоо, ТМТ-ны гажиг хөгжил, бодисын солилцооны төрөлхийн хямралууд.

 

Эмгэг жам:

Бүх өвчтөнд гэдэсний ханаар, эд, эсэд тэжээлийн бодисын ялангуяа уургийн шингээлт багасдаг. Физиологийн тэнцвэрт байдлыг хангах бүхий л үйл ажиллагаа алдагдана. Бодисын солилцоо удааширна. Дулаан зохицуулга алдагдана. Нарийн гэдэсний шимэгдэх процесс удааширч, бөөрний ялгаруулах үйл ажиллагаа буурах ба элэгний нийлэгжүүлэх үйл ажиллагаа буурч биемахбодийн хамгаалах ба халдвар эсэргүүцэх чадвар суларна. Хүүхдийн нас бага байх тусам нөөц илчлэг бага байдаг бөгөөд зайлшгүй хоол тэжээлээр авч байх шаардлагатай. Нас бага байх тусам дутагдалд өртөх нас барах магадлал өндөр байна. Ус ба натрийн хэмжээ нэмэгдэж кали буурна. Шалтгааны нөлөөгөөр ходоод гэдэсний хэвийн үйл ажиллгаа алдагдаж ходоод, нарийн гэдэс, нойр булчирхайн бүх эсийн үйл ажиллагаа буурч ходоод гэдэс суллагдах үйл ажиллагаа хямарна. Ходоодны булчин суларч гэдэс дүүрч, гэдэсний салст хатангаршина. Гүрвэлзэх хөдөлгөөн удааширсанаас нян үржиж дисбактериоз үүсдэг. Дархлаа тогтолцоо суларсанаас сэрээ булчирхайн үйл ажиллагаа хямарч иммуноглобулин үүсэлт буурна. ТМТ -нд саатал илэрнэ. Бүх солилцоо хямарна. Амин чухал эрхтний үйл ажиллагаанд зарцуулагдах илчлэгийн алдагдлаа нөхөж чадахгүйд хүрч өөрийн биеийн уураг, өөх тос, нүүрс усыг ашигладаг.

Ангилал:

1.      Төрөлхийн ба олдмол

2.      Анхдагч ба хоёрдогч

3.      Хүнд хөнгөнөөр нь

  • I - УИД
  • II- УИД
  • III- маразм- арьс яс болтлоо турах

    -квашиоркор- хуурамч тарган

Төрөлхийн тураалийг 3 зэрэг болгоно. Жин өндрийн индексээр нь. ЖӨИ60-с дээш байна. г/см

1.                  I зэрэг ЖӨИ 59-56 г/см

2.                  II зэрэг ЖӨИ 55-50г/см

3.                  III зэрэг ЖӨИ 49г/см-с доош

Явцаар нь:

-эхлэх

-даамжрах

-тогтворжих

-эдгэрэх       

Шалтгаанаар нь:

-төрөхийн өмнөх

-төрсний дараах

-холимог

Эмнэл зүй :

I зэрэг: ерөнхий байдал хэвийн, мэдрэл сэтгэцийн хөгжил насандаа тохирсон, амархан ядардаг, нойр өөрчлөгдөнө. Арьсан доорх өөх хэвлийд нимгэрсэн, булчин суларсан, Чулицкийн индекс буурсан. /10-15/ Хүүхэд тайван бус, унтамхай, хоолонд дургүй.

II зэрэг: арьс цайвар хоолонд дургүй, хоолны шингэц муудсан, цочромтгой, уйламтгай, орчиндоо сонирхолгүй, хөдөлгөөн сэтгэцийн  хөгжил хоцорно, дулаан зохицуулалт алдагдасан, дотор эрхтний өөрчлөлт гарсан байна. хэвлий цүрдгэр, гепатомегали, рахитын шинж гарна, үрэвсэлд өртөмхий байна.  өвчний шинж тэмдэг бүдэг илэрнэ. Төмөр дутлын цус багадалт илэрнэ. Баас тогтворгүй болно, амархан ядарна. Зүрхний авиа бүдэг, систолын шуугиан сонсогдоно.Өтгөн хатах эсвэл суулгана.Амархан даарна.

III зэрэг: маш туранхай, арьсан доор өөхлөг байхгүй, яс хэрзгэр, нүүр хөгшин хүн шиг харагдана. Булчин хатангаршина. Олон витамины дутагдлын шинжтэй, үзэгдэх салстууд тод улаан, уруул хагарч, ам яршсан. Мөр, гар, хонгоны булчин шуугдсан. Хавирга хэрзийсэн байна.  өлсөх мэдрэмжгүй, амьсгал өнгөц, хэмнэл алдагдана, биеийн халуун буурсан. Шингэн алдагдлын шинжтэй. Албадан хоолловол бөөлжинэ.

Оношлогоо:

Оношийн үндсэн шалгуур нь гипотрофи ба арьсан доорх өөхөн эдийн зузаанаас хамааарна.

Шинж

Тураалын зэрэг

 

I

II

III

Арьс салст

Цайвар

Цайвар, зэвхийдүү, улцгар, хуурай

Үрчийсэн , хуурай, зэвхий, уян бус

Арьсан доорх өөхлөг

Бүх биед ялангуяа хэвлийд шуугдсан

Хэвлий цээжинд нарилсан, мөчинд нимгэрсэн.

Хэвлий , мөч, нүүрэнд арилсан. "хөгшин царай"

Эдийн уян чанар

Суларсан, булчин сул

Нүүрнээс бусад газар суларсан

Үлэмж өөрчлөгдсөн

Жингийн муруй

Нягтарсан

Буруу

Буурсан

Жин алдагдал

11-20%

20-30%

30 ба их

Өндөр

Хэвийн

2-4 см хоцорсон

4-6 см

Чулицкийн заалт

10-15

0-10

/-/

Бугалганы тойргийн хэмжээ

120-134

110-119

110-с бага

Дархлаа

Хэвийн и буурсан

/--/

/---/

 

Эмчилгээ:

1.Шалтгааны эсрэг/э-Үндсэн өвчний/э ба хооллолт

2.Эмгэг жамын/э-элэгний ү/а-г дэмжих,витамин нөхөх,эрдсийг нөхөх.

1.      Хоол эмчилгээ :

-          Хоолонд дасгах /хөхний сүү бага хэмжээгээр олон хооллох.Хоолонд гайгүй болохоор бантанг бага багаар дасгаж аажим хооллох/

-          Эрчимтэй хооллох/Жин нэмэгдээд ирэнгүүт хүүхдийн хацар нь бомбойгоод ирдэг.Улмаар насанд нь тохирсон хоол өгнө./ гэсэн 2 шатаар эмчилнэ. II , III зэргийн үед шингэх чадварыг харгалзан хоолны ачааллыг тохируулна. Ачаалал нь ус эрдсийн тэнцвэрийг сэргээх, БС-ны илүүдлийг биеээс зайлуулах, эрхтнүүдийн үйл үйл ажиллагаг сэргээхэд чиглэнэ. Хоногийн хоолны эзэлхүүн биеийн жингийн 1/5-тэй тэнцэнэ. Чанарын %-д хөхний сүү хамгийн чухал боловч холимог хоол болон тараг өгч болно. Цай, ногооны шөл, луувангийн хольц, өгнө.

Завсрын хооллолт буюу хоолонд дасгах үед: энэ үед ууураг, өөх тос, нүүрс ус хэрэглэхэд ХГЗ-г аажмаар дасгах зорилготой. Уураг-4,0г/кг, тослог-5-6г/кг, нүүрс ус 13-14г/кг, илчлэг 120-130 ккал/кг-д тооцоологдоно. Үргэлжлэх хугацаа 3 долоо хоног .

Зохистой хооллолтын үе тураалаас гартал үргэлжилнэ. Нөхөлт хольцийг аажмаар хасаж физиологийн шаардлага хангасан үндсэн хоолоор хооллоно. Хүүхэд илт хүнд тураалтай үед зөвхөн хөхний сүү хоногт  60мл/кг/хоногт тооцон цаашид 20 мл нэмнэ. Хүнд тураалтай хүүхдийг зөвхөн эмнэлэгт хэвтүүлж эмчилнэ. Хоол эмчилгээний шалгуур нь хүүхдийн биеийн бйадал сайжирч , хоолонд дуртай болж, арьсны байдал уян хатан чанар сайжирч , биеийн жин хоногт 20-30 гр нэмэгдэнэ.

2.      Эмийн эмчилгээ:

-          Хүнд тураалтай хүүхдэд эхний шатанд альбумин в/в дуслаар, гипопротейнемийн эсрэг донорын lg 0,2мл/кг тооцон в/в 2 өнжөөд хийнэ.

-          Инсулин-глюкоз эмчилгээ. 1-2 ед инсулинийг 0,9%-ын 1-2 мл натрийн хлорид хамт п/к тарина. Тарианаас 30 минутын өмнө хойно 10% глюкоз 20-30 мл уулгана.

-          Фермент эмчилгээ: давсны хүчилтэй пепсин,липаза, ходоодны жинхэнэ шүүс, панкреатин гэх мэт.

-          Бактер эмчилгээ: бифидумбактер, лактобактери,линекс/ходоодны орчин гэдэсний сарнилыг арилгах/

-          Амин дэм эмчилгээ /ээлжилж өгнө/

-          Нянгийн халдвар илэрвэл антибиотик эмчилгээ хийнэ.

Хяналт: 2 долоо хоног тутам үзнэ.

Эрүүлжсэн шалгуур:

-          Хүүхдийн мах мариа хэвийн

-          Өсөлтийн үзүүлэлт хэвийн

-          Дотор эрхтний үйл ажиллагаа өөрчлөлтгүй

-          Сэтгэл санааны байдал сайн байна.

Урьдчилан сэргийлэлт :

-          Хөхөөр хооллох / 6 сар /

-          Нэмэгдэл хоолонд зөв цагт нь оруулах

-          Хөхөөр цадахгүй бол нөхөлт хоолыг зөв сонгох

-          Хоолны тооцоог насанд тохируулж зөв хийх

-          Хоолыг витаминжуулах

-          Суурь өвчин, халдварт өвчнийг илрүүлж эмчлэх.

3.Рахит

Суурь өвчнүүд-рахит, тураал, цус багадалт орно.Хүүхдийг төрсөн цагаас нь зөв асарч, зөв хооллосноор суурь өвчнүүдээс урьдчилан сэргийлж чадна.

Тодорхойлолт :

Хүүхдийн биемахбодийн маш эрчимтэй өсөлт хөгжлийн үед гадаад дотоод хүчин зүйлүүдийн нөлөөгөөр витамин Д дутагдсанаас болж Ca,  P-н солилцоо гүнзгий доголдож бодисын солилцоо бүхэлдээ хямарсанаас ясжих үйл ажиллагаа алдагдаж мэдрэл, яс , булчингийн тогтолцооны мэгэг шинжүүдээр илэрдэг БС-ны эмгэгт хамаарах өвчин юм.

Шалтгаан :

1.Орчин

  • Агаарын бохирдол
  • Нарны хэт ягаан туяа сайн нэвтрэхгүй байх/ вакум цонх/
  • Хүйтний улирал

2.Хоол тэжээл

  • Хоолоор хангалттай Д авч чадахгүй байх /далайн гаралтай хүнсэнд их байдаг/
  • Тэжээвэр хооллолттой хүүхэд ихэвчлэн өвддөг./хөхний сүүнд Д 40-70мед байдаг бол үнээний сүүнд 5-40мед байдаг/
  • Нэмэлт хоолонд оруулахдаа анхаараагүйгээс/дон.хүүхдийг 4-5сартайд оруулбал сайн/

Нэмэлт хоолонд оруулахдаа:

-аажим дасгах

-бэлэн нухашаар шууд эхлэх нь буруу/консервант агуулсан, натураль бус/

-голдуу каш ногоогоор эхэлдэг

-мах буюу бантан эхэлж аваагүй хүүхэд бас өртөмхий болдог

-өндөгний шаранд Д их байдаг /1-2 настай хүүхдэд өндөгний шарыг сүүнд хутгаж өгвөл зүгээр/

-ногоо, үнээний сүү нь фосфатаар баялаг тул кальцийн шингэцийг нэмэгдүүлдэг.

3.Пренаталь үеийн шалтгаан

  • Эх өвчтэй, тураал, анеми, хоолны хомсдолтой байх/зөв хооллох, амрах,агаарт гарах/
  • Ихсийн дутмагшил-өсөлтгүй жирэмсэн

2-гчоор Д дутагдах:

o      Хүүхэд ХБЗ-ын эмгэгтэй байх/мальабсорбци/-гэдсээр бүрэн шимэгдэж чадахгүй байх

o      Элэг бөөрний архаг дутагдал

o      Ятроген х/з /люминаль,фенобарбитал гэх мэт таталтын эм удаан хэрэглэх/

o      Парентеральный питания /судсаар хооллох/

o      Шээс хөөх эм удаан хэрэглэх

o      Экологийн х/з /хөрс усанд хүнд металлын давс их байх/

o      Удмын кальци, фосфор, Д витамины/с-ы гажиг

o      Б/с-ы удмын гажиг

o      Бага жинтэй хүүхэд эрдэс витамины дутагдалтай төрдөг.

1.      Д амин дэм дутагдах:

-          Нарны хэт ягаан туяаны дутлаас хүүхдийн арьсанд Д3 витамин үүсэх саатах

-          Хоолонд Д витамин , кальци, фосфор бага байх

2.      Д амин дэмийн метаболит үүсэх үйл явц доголдох.

3.      Дотоод шалтгаант буюу удамшлын өвчинд хамаарах Д амин дэм тэсвэрт рахит

Нөлөөлөх хүчин  зүйл :

Хүүхдийн нас , төрсөн хугацаа, жирэмсэн эмэгтэйн эрүүл мэнд, хооллолт , улиралын байдал, амьдралын нөхцөл, хотжилт, нэмэгджл хоолонд орсон хугацаа, эцэг эхийн хүүхэд асрах дадал, хүүхдийн өвчин эмгэг, арьсны өнгө гэх мэт...

 

Эмгэг жам:

Д амин дэмийн дутагдлаас Ca , P -н улмаар нүүрс усны солилцооны доголдол, Mg, Se, Cu, Zn-н солилцооны хазайлт , уургийн солилцоо, липидийн хэт исэлдэлтийн солилцооны хямрал үүснэ.Арьсанд 7 дигидрохолестериноос эндогены Д3 синтезлэгддэг ба нарны нөлөөгөөр Д үүсдэг.  Д амин дэмийн дутагдхад гэдэсний ханаар кальцийн шимэгдэлт багасч цусанд кальцийн хэмжээ буурсанаас бамбайн дэргэдэх булчирхайн идэвхжин бөөрний сувганцараар фосфор эргэн шимэгдэлт буурсанаас цусны фосфор буурч шээсээр фосфор их ялгарна. Гипофосфатеми болсноос исэлдэх явц саатан завсрын хүчиллэг бүтээгдэхүүн хуримтлагдан БС-ны хүчилшил үүснэ. Хүчилшил ба фосфорын багасалт нь булчингийн хүч сулрахад нөлөөлнө. БМБ фосфорын хэмжээгээ зохицуулахын тулд органик нэгдлүүдээс фосфорыг салгах, задлах процесс хүчтэй явагдаж мэдрэлийн ширхэгийн миелин бүрхүүл, булчингийн эдийн аденозин фосфорын хүчил ба эс өртөгдөж мэдрэлийн тогтолцооны үйл ажиллагаанд эхлээд сэрлийн процесс давамгайлж байснаа аажимдаа сааталд шилждэг. Булчингийн БС хямарч хүчдэл нь суларна. Кальци, фосфорын солилцооны алдагдал нь яс эрдэсжих процессыг өөрчилдөг тул ясны эпифизын мөгөөрс сиймийж өсөлт нь зогсох, метафизд эрдэсжээгүй ясархуу эд түрж төлжих байдлаар илэрнэ. Витамин С дутагдахад цусанд Д 30% дутагддаг.В болон В2 дутагдахад Д3-ын үүсэлт алдагдана./иймд эмчилгээнд С 2%-ын уусмал цаг тутам жижиг халбагаар өгнө./

Ангилал :

1.      Үе шатаар нь /Дулицкийн ангилал/

-             Эхлэх үе

-             Ид үе

-             Эдгэрэх үе

-             Үлдэц үе

2.      Хүнд хөнгөнөөр нь

-             I хөнгөн

-             II хүндэвтэр

-             III хүнд

3.      Явцаар нь

-                Цочмог

-                Цочмогдуу

-                Дахилттай

Эмнэл зүй:

 Өвчний үе шат, явц, хүнд хөнгөнөөс хамаарна. Голдуу 2-3 сартайд өвчин эхлэх боловч дутуу и ихэр  хүүхдэд нярай үед ч эхэлж болно.

1.      Эхлэл үе: хүүхдийн зан ааш өөрчлөгдөж цочимхой тайван бус болох, нойрондоо муудна. ВМТ-ны талаас унтах, хөхөхдөө их хөлрөх, ялангуяа дагзны хэсгээр их хөлөрч тэр хэсгийн арьс хөлсөндөө цочрон загтнасаас толгойгоо шөргөөж үс нь халцардаг. Хөлс нь зунгааралдсан өвөрмөц эхүүн үнэртэй байна. дермографизм удаан хугцаанд улаан байх , ХГЗ-ын үйл хямрах шинж ажиглагдана. Шинжилгээнд кальци хэвийн,даралт буурсан,ШФ идэвх ихэссэн, шээсэнд фосфор гарна.Острый рахит начинаюшый период.                                                                             Цочмог үед шууд яс зөөлөрнө\зулай бамбалзана\.Острый үе 6 сар үргэлжилнэ.Цочмогдуу үед яс хатуурч овойно.Эхэндээ сампингийн эрхиний шинж, цээжний хэлбэр өөрчлөгдсөн,хавирганы ирмэг хотойно.Хожуу үед бугуйн яс товойж бугуйвч шиг болсон-брусит, хөл О, Х майга, тазны өөрчлөлт, булчин суларна,үе суларна,хэвлий цордгор болно.Рахиттай хүүхдэд анеми байнга дагалдана.Элэг дэлүү томорч болно.Шинжилгээнд кальци хэвийн эсвэл яльгүй буурсан, фосфор 2 дахин буурсан байна.Цочмог рахит их жинтэй хүүхдэд элбэг тохиолддог ба мэдрэл булчингийн өөрчлөлт эрчимтэй гардаг, яс зөөлрөх шинж давамгайлна.Цочмогдуу үед аажим явцтай тул анзаардаггүй.Хүүхэд хөлд орох үед л мэдэгддэг.

2.      Ид үе: яс, булчин, дотор эрхтэний талаас өөрчлөлт гарна. Ясны өөрчөлт нь рахитын явцаас хамаарна. Цочмог-яс зөөлрөх, цочмогдуу-ясархуу эд түрж ургана. Гавлын хавтгай яс зөөлөрсөнөөс хуруугаараа дарахад бамбалзах / краниотабес шинж/ , зулайн ирмэгүүд хотолзох, толгой хэлбэр өөрчлөгдөж далиу, данхар, гээдэн гэх мэт болно. Эрүүний харьцаа алдагдаж шаамий болох, зуулт өөрчлөгдөх улмаар цээжний хэнхэрцгийн өөрчлөлт гарна. Эгэм мурийх, гуталчны цээж , сампингийн эрхи, нуруу бөгтийх, мурийх, гэдгэр болох гэх мэт шинж илэрнэ. 6-8 сарын дараа хөндий ясны өөрчлөлт , рахитын бугуйвч, сувдан утас О, Х хэлбэрийн шилбэ гэх мэт шинж илэрнэ. Булчин сулрах, үений хөдөлгөөний далайц ихсэж санжигнах, хэвлий томорч "мэлхий гэдэс" үүсэх, цээжний хэлбэр өөрчлөгдөж өрцний булчин суларсанаас уушгины үрэвсэлд өртөмхий байх ба тэр дахих хүндрэх хандлагатай байна. рахиттай хүүхэд цус багадалттай, элэг дэлүү том, баас тогтворгүй байна.

3.      Эдгэрэх үе: Ид ба эхэн үед эмчилгээ хийхэд хүүхэд эдгэх боловч үлдэц үлддэг.шинж тэмдгүүд аажмаар арилж кальци, фосфорын солилцоо хэвэндээ орох боловч эдгэрэх үе нь рахитын зэрэг, эмчилгээнээс хамаарна. Хүүхдийн нойр хэвийн болж ,цочромтгой байдал арилан унтах хөхөхдөө хөлрөхөө болино.

4.      Үлдэц үе: ясны өөрчлөлтүд насан туршид үлдэнэ. Цочмог явц голдуу 65с ар хүртэлх насанд тохиолдох ба шинж тэмдэг нь хурдан даамжирч яс зөөлрөх нь давамгайлдаг бол цочмогдуу үед явц аажим, ясанд остеод үүсдэг.

  • I хөнгөн зэргийн үед ВМТ-ны өөрчлөлт, ясны ялимгүй өөрчлөлт илэрч болох ба арилна. Эхний үеийн шинжүүд гарна.
  • II хүндэвтэр зэргийн үед ясанд гарах өөрчлөлт тод , мэдрэл, булчин, дотор эрхтэн, цус төлжүүлэх эрхтэний талаас өөрчлөлт гарна.
  • III хүнд зэргийн үед үед яс, мэдрэл, булчин, дотор эрхтэн, цус төлжүүлэх эрхтэний талаас үлэмж өөрчлөлт гарна. Үений өөрчлөлт, шагай дотогш эргэсэн, өсөлт хоцорсон,толгой дөрвөлжин.

Оношлогоо :

Эмнэл зүй , үе шатаар оношилно. Цусны сийвэнгийн кальци, фосфор түүний харьцаа , шүлтлэг фосфотаза, хүчил суурийн гемостаз, сийвэнд 25 \ОН\ Д3 үзэх, рентгенд эпифиз өргөссөн, метафизд эрдэсжилт муудсан шинжүүд хөндийт яснууд сийрэгжсэн, эрдэсжилтийн бүс ялгарахгүй болж эвдэрсэн байна.

Ялган оношлогоо:

1.Үе шатуудыг нь хооронд нь ялган оношлоно.

2.Ижил өвчнүүд

§  Төрөлхийн яс хугарамтгай эмгэгүүд /төрөлхийн рахитын үед төрөлт удирдаж байхад яс хугарах явдал байдаг./

§  Төрөлхийн гипотиреоз / бугуйны ясжилтын зон саатсан байдаг/

§  Сүрьеэгийн гаралтай бөхтөр /рахитынх арилдаг сүрьеэгийнх арилдаггүй/

§  Бусад

Эмчилгээ:

1.өвөрмөц- Д витамин/э

2. өвөрмөц бус

Нач,форм острый үед эмчилгээний тунгаар/ 50,000 мед/ Д витамин 1 дэх, 4 дэх өдөр 7 удаа өгнө.Эхний тунгын дараа физиологийн тунг үргэлжлүүлнэ./өдөрт 400-500 мед Д  авч байх ёстой/ Хөнгөн үед Д-г 1300-2000 мед, хүндэвтэр үед 3000-4000мед өгнө.

Д амин дэм дутагдлыг нөхөх, кальци, фосфорын солилцоог хэвийн болгох, БС-ны өөрчлөлтийг арилгах, хүчилшилийг засах өвөрмөц ба өвөрмөц бус аргуудыг хослуулан хэрэглэнэ. Өвөрмөц бус: зөв хооллох , сайн асрах, амьдралын дэглэмийг зөв тогтоох, гэр орны бичил орчинг хүүхдэд ээлтэй байлгах.

Д амин дэм 50000 ЕД долоо хоногт 2 удаа буюу нийт 350000 ЕД уулгана. Эмчилгээ үр дүнд хүрсэний дараа 2 нас хүртэл Д амин дэм сэргийлэх тунгаар, 3 дахь жилд зөвхөн өвөл өгнө. Ууж хэрэглэх боломжгүй үед Д амин дэмийг 150000 ЕД булчинд 3-4 долоо хоногийн зайтай тарина. Нимбэгний хүчил хүчилшилийг бууруулдаг тул 1 сар хэрэглэнэ. Нимбэгний хүчил 2.0 гр, нимбэгний хүчлийн натри 3.5 гр 100 мл усанд уусгаж өдөрт 3-4 удаа ууж хэрэглэнэ. Кальцийн бэлдмэл ,ВМТ-ны хямралыг багасгах зорилгоор  Панангин 10мг/кг /х , Оратат кали 10-20мг/кг/х .

Бодисын солилцоо сэргээх эмчилгээ: хүүхдийн энергийн солилцоог идэвхжүүлэхийн тулд АТФ 0,5-1,0 мл булчинд тарина./15-30 хоног/. В1, В6 , В2, С, А , Е аминдэмийг насны тунгаар өгнө. Элэгний үйл ажиллагаа сайжруулах эм, биеийн тамир, иллэг массаж, 1 сарын дараа рашаан сувилал гэх мэт арга хэмжээ авна. Цочромтгой хөөрүү бол шилмүүст ваннд суулгах, 37 градус 10 литр ус+ 1 цайны халбага шилмүүсний ханд хийж 5-10 минут байлгана. /13-15 удаа/ унжгар сул байвал давсны ванн 10литр ус + 2 хоолны халбага давс хийж 5 минут байлгана.Бодисын солилцооны алдагдлыг засах зорилгоор АТФ 0,5-1мл булчинд 15-30 хоног хэрэглэнэ.В1,2,6,С,А,Е хэрэглэнэ.Анемийн эсрэг\э, элэг хамгаалах-эссенциаль,шилмүүсний ваннд оруулах, усанд оруулахдаа биеийг сайн үрж массаж хийнэ.

 Витамин эмчилгээний явцад анхаар:

-Сулковичийн сорил \гипервитаминаас сэргийлэх\

-Витамин эмчилгээ хийж байхад наранд байлгах

-Витамин эмчилгээ хийж байхад УВЧ хэрэглэх

Өвөрмөц бус/э

ü  Хоол

ü  Агаар

ü  Массаж

ü  Асаргаа

ü  Дэглэм

ü  Гэр орноо хүүхдэд ээлтэй байлгах

-Хоол-ногоон навчит ургамал, шар буудай, эрдэнэшишд элбэг.Тарагны кальци ионжсон байдаг тул гэдэсний ханаар сайн шимэгддэг.Загас, сонгино, сармис кальцийн шимэгдэлтийг сайжруулдаг.Сармисанд инулин, олигосахарид байдаг.Гурил, будаа, самар,шош, амтат төмс шимэгдэлтийг сааруулдаг.Өөх тос, давс ихтэй хоол Кальцийн солилцоог алдагдуулдаг.

Урьдчилан сэргийлэлт :

1.      Төрөхийн өмнөх

  • Өвөрмөц: 30-32 долоо хоногтойд 400-500 МЕ Д амин дэм өдөр бүр эхэд өгөх.
  • Өвөрмөц бус: хоол хүнс, агаар

2.      Төрсний дараах: 1 сараас 2 нас хүртэл сар бүр 50000 ЕД Д аминдэм өгөх

1.Өвөрмөц у\с-Витамин Д-г дутуу нярайд 1сар,гүйцэд нярайд 2сартайгаас у\с тунгаар өгнө.\500ме\

2.Өвөрмөц бус у\с-жирэмсэн үед эрүүл байх

-жирэмсний сүүлийн 3 сард витамин Д хэрэглэх

-сайн асрах, амраах

-зөв хооллох

-агаарт гаргах

 

4.Таталдамхай өвчин - Spasmophily

Тодорхойлолт :

Эрдсийн солилццоны хямралаас цусны сийвэнд ионжсон кальци багасч цусны химийн орчин суурьшсанаас болж хүүхдийн булчин мэдрэлийн сэрэмтгий чанар ихсэн хэсэг газрын ба бүлэг булчингууд таталдахад бэлэн байыйх ба таталдах шинжээр илэрдэг 3сараас 2 хүртэлх насны рахиттай хүүхдэд тохиолддог хөвгүүд илүү өртдөг өвчин юм.

Шалтгаан эмгэг жам:

Арьсанд Д аминдэмийн нийлэгжил ихэссэнээс бамбайн дэргэдэх булчиханй шүүрэл болон шээсээр фосфат алдах нь багасч кальци, фосфорын давс үүсэх нь эрчимжин улмаар ясанд хуримтлагдах болсноос цусны ерөнхий кальци буурч мэдрэл булчингийн сэрэх чанар ихсэн татах хам шинж илэрдэг.

Эмнэл зүй:

Далд болон ил 2 хэлбэрээр илэрдэг. Далд шинжийг илрүүлэх шинж:

  • Хвостекын шинж: шанааны нум яс, амны өнцөг 2-ын хооронд хурууны үзүүрээр чангавтар дарахад нүүрний тэр талын булчингууд агшина.
  • Труссогийн шинж: бугалганд чангалуур тавих, n.biceptalis -ийг дарахад тэр гарвуу эх баригчийн гар шиг хумьж татна.
  • Люстын шинж: нарийн шилбэний толгойн доор тогшиход хөлийн тавхай огцом тэнийнэ.
  • Масловын шинж: хүүхдийн арьсыг ялимгүй хатгаж цочрооход амьсгал авахын төгсгөлд амьсгал зогсдог.

Ил таталдамхай өвчин 3 хувилбараар илэрдэг.

1.      Төвөнх агших: уйлах, орилон , амьсгал авах үед сөөнгөтсөн чимээ гарч дууны сүв агшина нарийсанаас хүүхдийн царай цонхийж дараа нь хөхөрч ухаан алдаж бүлэг булчингууд таталдаж болно. Хүнд үед зүрх зогсож болно.  Агчил тавигдахад хүүхэд тайвширдаг.

2.      Сарвуу тавхайн таталт: сарвуу тавхайн алсын булчингууд агшсанаас сарвуу эх баригчийн гар шиг хөлийн хуруу улруугаа татна. Амны цагираг булчин агшанаас загасны ам шинж илэрнэ.

3.      Эклампси: ухаан алдаж олон бүлэг булчин татдаг. Хүнд хэлбэр. Амнаас хөөс сахарч доороо бие засна.

Оношлогоо:

3 сараас 1,5 насанд зонхилон тохиолдоно. Ионжсон кальцийн агууламж 0,9 ммоль/л буурна. Амьсгалын БС-ны хүчилшил илэрнэ.

Ялган оношлогоо:Бусад шалтгаант таталтуудаас ялгана.

  • 3 сараас 5 насны хүүхдэд халууралтын таталт тохиолдох ба 10-15 минут үргэлжилнэ.
  • Уурлах. Ээрсэнээс хөшингө таталт үүснэ. Амьсгал аваад түгжигдэн хөхөрнө. Таталтын дараа хүүхэд унтана.
  • БС-ны өөрчлөлттэй холбоотой таталт үүнэ.

Эмчилгээ:

Хүүхдийн хөний сүү, зохицуулсан холимогоор хооллож ногоо нэмж өгнө. Кальци хлорид 10% уусмал цайны халбагаар өдөрт 3 удаа Кальци глюконат 0,5 гр шахмалаар өдөрт 3 удаа уулгах  Хүчилшилийн арилгахын тулд 5% болон 10% -*ийн хлортаммоны уусмал цайны халбагаар өдөрт 3 удаа уулгана. 3-4 хонолгийн дараа Д аминдэм эмчилгээний тунгаар өгнө. Магнийн сульфат 25% -ийн уусмалийг 0,5 мл/кг ,  диазепам 0,5% 0,2-0,3 мг/кг ууна. 

 

 

Өрхийн эмчийн тусламж

Ясны хугарлыг оношилж,өвдөлтийг намжаах,чиг тавих анхны арга хэмжээ авах

Гадуур дотуур цус алдалтыг тогтооох эхний арга хэмжээ авах

Тархи цээж хэвлийн хөндийн эрхтнүүдийн гэмтлийн үед анхан шатны тусламж үзүүлэх

Хэсэг газрын,хөнгөн зэрэглэлийн түэгдэлт,хөлдөлтийг эмчлэх

Аливаа цочмог хордлогын үед анхны яаралтай тусламж үзүүлэх /бөөлжүүлэх,ходоод угаах,цэвэрлэх бургуй тавих,зүрх судас аамьсгалын үйл ажиллагаагдэмжих


ü  Халдварт өвчний үед өрхийн эмнэлэг гэрийн нөхцөлд анхан шатны тусламж үзүүлэх

Тухайн өвчтөнийг гэрт нь юмуу өрхийн эмнэлэг дээр гоц аюулт халдварт өвчин сэжиглэсэн тохиолдолд хөл хорио  тусгаарлалтын эхний арга хэмжээг авч холбогдох байгууллагад яаралтай мэдэгдэх 

Өвчтөнд аливаа өвөрмөц цочмог халдварт өвчний онош тавьсан тохиолдолд холбогдох байгууллагад албан ёсоор яаралтай мэдээлэх ба шаардлагатай тохиолдолд голомтын ариутгал халдваргүйтэл хийлгэх

Тухайн өвчтөнд аливаа өвөрмөц цочмог халдварт өвчин сэжиглэгэн тохиолдолд холбогдох мэргэжлийн эмчид илгээж оношийг тодруулна

Онош тодорхой хөнгөн явцтай заавал тусгаарлан халдвартын эмнэлэг,тасагт хэвтүүлэх шаардлагагүй,халдварт өвчтэй хүнийг эмчлэх ба өвчтөн,түүний гэр бүлийнхэнд халдвар хамгааллын дэглэмийн зөвлөгөө өгөх

Халдварт өвчинтэй хавьтагсдыг тодруулж шаардлагатай бол халдвартын эмчийн шинжилгээнд оруулах

Халдвартад эмчлүүлээд гарсан өвчтөн мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу эмчилгээг гэрээр үргэжлүүлэх хяналт тавих

Тухайн өвчтөнд сүрьеэ бэлгийн замын халдвар сэжиглэгдсэн бол тухайн мэргэжлийн эмчид илгээх онош тодруулах

Онош нь тогтоогдсон явуут эмчлүүлж болохуйц ДОХ,бэлгийн замын халдварт өвчтэй хүнд мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу эмчилгээ явуулж хяналт тавих

ü  Мэдрэл сэтгэцийн зонхилон тохиолдох өвчний үед өрхийн эмнэлэг гэрийн нөхцөлд анхан шатны тусламж үзүүлэх

Мэдрэлийн ерөнхий үзлэг хийх рефлекс үзэх алх зүү болон нүдний уг харах багаж ашиглах замаар мэдрэлийн өвчний онош тавих цаашид яах талаар өвчтөнд зөвөлгөө өгөх

Захын мэдрэлийн зонхилон тохиолдох өвчний невралги,неврит плексит радикулит гэх мэт урьдчилсан онош тавьж анхны тусламж үзүүлэх ба мэдрэлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу өвчтөнд эмчилгээг үргэлжлүүлж хяналт тавих

Менингит,энцефалит тархины цусны эргэлтийн цочмог хямрал зэргийг урьдчилсан оношилж анхны тусламж үзүүлэх ба тэдгээр өвчний үлдэцтэй хүмүүст мэдрэлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу хяналт тавих

Аливаа уналт таталтын үед анхны тусламж үзүүлэх

Неврозтой юмуу зан үйлийн өөрчлөлтийн эмгэтэй өвчтөнийг холбогдох зөвлөмжийн дагуу өвчтөнд эмчилгээг үргэлжлүүлж хяналт тавих

Сэтгэл гутрал,хөөрөл солиорол тэнэгрэл зэрэг сэтгэцийн хямралын анхны тусламж үзүүлэх

Архинд дондох өвчин мансуурах бусад донтой өвчтөнд анхны тусламж үзүүлэх мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу хяналт тавих

ü  Арьсны зонхилон тохиолдох өвчний үед өрхийн эмнэлэг гэрийн нөхцөлд анхан шатны тусламж үзүүлэх

Арьс түүний дайврын идээт өвчнүүдийг оношилж эмчлэх

Арьс хуйх хогжруутах нүүр батгатах зэрэг тохиолдолд холбогдох мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу эмчилгээ хийх ба арьс  үсээ арчлах хамгаалах талаар зөвлөгөө өгөх

Чонон хөрвөс дерматит намарс псориаз арьсны цэврүүт болон мөөгөнцөрт өвчин зэргийг урьдчилан оношилж анхны тусламж үзүүлэх ба мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу эмчилгээг үргэлжлүүлнэ

Эрүүл мэндийн анхан шатны тусламжийн хүрээнд бие хүн гэр бүл өрхийн эмнэлэг /гэрийн нөхцөлд/ сувлахуйн тусламж үйлчилгээ /нярайн хүй,чих,хамрыг цэвэрлэх,хүмүүст вакцин уулгах тарих өвчтэй хүнд тариа боолт хийх бигнүүр бумба бургуй тавих ходоод угаах шээсийг катетерээр авах өндөр настан тхаир дутуу хүмүүс болон хэвтрийн хүнд өвчтөний сувилгаа асаргаамэргэжлийн зөвөлгөө гэх мэт  /  үзүүлэх

Өрхийн эмнэлэгт ирэгсдийн биеийн жин өндрийг хэмжиж зөвөлгөө өгөх Өвчтөний цусан дахь гемоглобины хэмжээг тодорхойлох ба шээсний хувийн жин үзэх шээсэнд уураг билирубин уробилиноген сахар кетон зэрэг бодис илрүүлэх сорил тавьж зөвлөгөө өгөх

Өрхийн эмнэлэгт бүртгэгдсэн хүн амын дунд зүрх судасны өвчин хавдар болон бусад халдварт бус өвчнийг илрүүлэх зорилгоор дээд шатны эмнэлэгүүдтэй хамтран урьдчилан сэргийлэх иж бүрдэл үзлэг шинжилгээ хийх ажлыг зохион байгуулж түүний мөрөөр эрүүлжүүлэх чиглэлийн арга хэмжээ авдаг байх

Хожуу үедээ орсон хорт хавдар болон эмчлэгдэшгүй бусад хүнд өвчтэй хүнд гэрээр хөнгөвчлөх тусламж үйлчилгээ үзүүлэх

ü  Чих хамар хоолой амны хөндийн зонхилон тохиолдох өвчний үед өрхийн эмнэлэг гэрийн нөхцөлд анхан шатны тусламж үзүүлэх

Нүдний ерөнхий үзлэг хийх хараа шалгах таблиц нүдний уг харагч гар чийдэн зэргийг ашиглах замаар нүдний зонхилон тохиолдох зарим өвчин коньюктивит кератит блефарит өвдөг глауком катаракт гэх мэт урьдчилсан байдлаар оношилж анхны тусламж үзүүлэх мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу хяналт тавих

Нүдэнд орсон гадны биетийг авах нүдэнд эм дусаах зовхинд тосон түрхэц хавчуулах зэрэг эмчилгээний үйлдэл хийх

Чих хамар хоолойн ерөнхий үзлэг хийх отоскоп риноскоп төвөнхийн толь камертон хэл дарагч гар чийдэн духны толь зэрэг багаж эмнэлзүйн зарим сорил ашиглах замаар тэдгээр эрхтэний зонхилон тохиолддог  зарим өвчин /гадна дунд чихний үрэвсэл дүлийрэлт ринит фарингит ангина ларингит тэнцвэрийн эмгэг гэх мэт/-г урьдчилсан байдлаар оношилж анхны тусламж үзүүлэх мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу хяналт тавих

Чих хамрын хөндий залгиур угаах хулхи цэвэрлэх чихэнд болон хамрын хөндийд эм дусаах чихээс тавих тэдгээрт орсон гадны биетийг авах зэрэг эмчилгээний үйлдэл хийх

Амны хөндийн ерөнхий үзлэг хийх хэл дарагч гар чийдэн зэргийг ашиглах замаар амны хөндийн зарим өвчин /стоматит глоссит гингвит парадонтоз кариес гэх мэт/- урьдчилсан байдлаар оношилж анхны тусламж үзүүлэх, мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөө өгөх




Томуу, томуу төст өвчний эмчилгээ

Томуу томуу төст өвчний эмчилгээ

1.Халуун бууруулах, өвдөлт намдаах эмчилгээ   

ü  Парацетамол(15мг\кг\удаа, хоногт 2-3 удаа, 3 хоногоос хэтрүүлэхгүй байх)

ü  Ибупрофен (5-10мг\кг\удаа, хоногт 2-3 удаа нийт 5 хоног)

ü  Аспирин-ацетилсалицилийн хүчил болон пирамидоныг хэрэглэхгүй

2.Амьсгалын замын цэвэршүүлэх үйлийг сайжруулах эмчилгээ

ü  Цэр ховхлох, шингэлэх эм бэлдмэлийг оройн цагаар хэрэглэхээс зайлсхийх.

ü  Мукалтин, Амброксил, Читамон, Флудитек, Ацетилцистейний аль нэгийг тохирох тунгаар

3.Хүчилтөрөгч эмчилгээ хийх заалт

ü  Хөхрөлт, төвийн хөхрөлт

ü  Ууж чадахгүй (энэ нь амьсгалын хямралаас болсон бол )

ü  Цээж хонхолзох шинжтэй бол

ü  Амьсгал нэг минутанд 70аас дээш

ü  Амьсгал авалт, гаргалт саадтай болох

ü  Хүчилтөрөгчийн дутал(SpO2 ^90%)

4.Заавал анхаарах шинжүүд

ü  Ухаантай эсэхийг үнэлэх

ü  Амьсгал зүрхний цохилтыг тоолох

ü  Амьсгалах хөдөлгөөний өөрчлөлтийг ажиглах

ü  Амьсгалын чимээг (шуугиант амьсгал, хяхатнаа амьсгал) сонсох

ü  Амьсгал хүйтэн эсэхийг үнэлэх

ü  Гэдэс дүүрэх

ü  Халуунтай боловч гар хөл хөхрөх

 

 

Амьсгалын дутлын хэлбэрүүд, яаралтай тусламж

Гуурсан хоолойн агчил, бөглөрөл давамгайлсан амьсгалын дутал:

ü  2 нас хүртэл вирусийн гаралтай амьсгалын цочмог халдвар бронхиолит

ü  Амьсгал гарагалт уртассан

ü  Шуугиантай амьсгал

ü  Тогшилтоор хэнгэргэн дуутай

ü  Чагналтаар цоохортсон амьсгал

ü  Хүчилтөрөгчийн сатурац 90%-с бага

ü  Тайван бус цочромтгой

ü  Хөхрөлт \хожуу үед\

Дэмжих эмчилгээ

ü  Цээжийг 30 градус өндөрлөнө

ü  Хүчилтөрөгчийн хангамжийг 90%-с их барихын тулд хамрын ац гуурсаар юмуу хошуувчаар 4л\минутаас доошгүй өгч, шаардлагатай бол интубацийн гуурс хийж 100%-ийн хүчилтөрөгчөөр амьсгалуулах

ü  Шингэн зүйл сайн уулгах

Утлага эмчилгээ

ü  Шуугиант амьсгалтай бол сальбутамол 2.5мг, альбутерол 0.05-15мг\кг 1удаагийн тунгаар, шаардлагатай бол 20минут тутамд давтана. Дунджаар 4-6-8 цагаар

ü  Эсвэл сальбутамол уухаар 0.1-0.2мг\кг авч болно.

Хэрэв утлага үр дүнгүй бол

ü  Эпинефрин арьсан дор 1:1000 уусмалаас 0.01мл\кг, дээд тун нь 0.3мл, 15минутын дараа давтаж болно.

ü  Кортикостероид: преднизолон 1-2мг\кг эсвэл дексаметазон 0.2мг\кг судсаар, булчинд хоногт 2-3 удаа, 3хоног

ü  Хэрэв гуурсны агчил давамгайлсан бол магнийн сульфат (0.25% уусмалаас 0.2мл\кг ) судсаар физилогийн уусмалаар шингэлж аажим дусаах, 1-3өдөр  дараалж авах (агчил давамгайлсан бол)

ü  Допамин 3-5мкг\кг\мин 24 цагаар үргэлжлүүлэн тогтвортой үр дүнд хүртэл

Шалтгааны эсрэг эмчилгээ

Үүнд:(вирусийн эсрэг, антибиотик, дархлаа дэмжих эмчилгээ)

Вирусийн эсрэг  эмчилгээ

Эмийн нэр

Насанд хүрэгсдэд

Хүүхдэд

Дашрамын нөлөө

Оселтамивир \тамифлу\

75мг-аар 12 цагаар, өдөрт 2 удаа, нийт 5 хоног

Нэг хүртэлх насны хүүхдэд зайлшгүй гэж үзвэл:

ü  3 сар хүртэл 12мг-аар

ü  3-5сартайд 20мг-аар

ü  6-11сартайд 25мг-аар, 12 цагаар, өдөрт 2 удаа, нийт 5 хоног

13 хүртэлх насны хүүхдэд биеийн жин нь:

ü  15кг хүртэл 30мг-аар

ü  15-23кг бол 45мг-аар

ü  24-40кг бол 60мг-аар

12 цагаар, өдөрт 2 удаа, нийт 5 хоног

 

Элбэг тохиолддог

ü  Ходоод гэдэс хямрах

ü  Ханиах

ü  Амьсгал давчдах

ü  Бие сульдах

ü  Толгой хүчтэй өвдөх

ü  Толгой эргэх

ü  Нойргүйдэх

 

Ховор тохиолддог

ü  Арьсаар тууралт гарах

ü  Харшлын урвал

ü  Элэг цөсний үйл хямрах

ü  Мэдрэл сэтгэцийн эмгэг болон татах

 

 

Занамивир

5мг-ийн цацлагаас өдөрт 2 удаа, 10мг\хоногт

7 ба түүнээс дээш насны хүүхдэд 5мг-ийн цацлагаас өдөрт 2 удаа, 10мг\хоногт

Харшлын шалтгаант хатгалга болон гуурсны агчил (бронхоспазм) үүсгэх, ялангуяа амьсгалын замын архаг хуучтай хүмүүст болгоомжтой хэрэглэх

 

 

Антибиотик эмчилгээ

Хүндрэх эрсдэлтэй бөгөөд дараах эмнэлзүйн шинж илэрсэн тохиолдолд антибиотик хэрэглэнэ.

Үүнд:

1.      Амьсгалахад бэрхшээлтэй буюу саадтай болох

2.      Чихээр хүчтэй өвдөх

3.      24 цаг ба түүнээс дээш хугөцаанд бөөлжих

4.      Нойрмоглох буюу унтаарах

5.      Эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүүлэх шаардлагатай өвчин хүндэрсэн тохиолдолд

ü  Томуугаар өвчилсөн хүүхдэд S.pneumoniae, H.influezae, S.aureus зэрэг нянгийн шалтгаант хатгалга, дунд чихний үрэвсэл элбэг тохиолддогийг харгалзан үзэж антибиотикийг сонгоно.

ü  12 хүртэлх насны хүүхдэд ко-амоксиклавыг, 12-оос дээш насны хүүхдэд доксациллиныг хэрэглэнэ.

ü  Эритромицин, азитромицин болон цефуроксимыг пенициллинд харшилтай хүүхдэд хэрэглэнэ.

Хүүхдэд хэрэглэх антибиотикийн тун хэмжээ

Эмийн нэр, хүүхдийн нас

Тун

Давтамж

Эмийн хэрэглэх хэлбэр

1.

                                                 Co-amoxiclav

1-12 сартай

2.5мл

 

 

Өдөрт 3 удаа

125\31 суспенз

1-6 сартай

5мл

7-12 настай

5мл

250\62 суспенз

12-18 настай

1 таб

250\125

Бүх насанд

30мг\кг

Судсаар

2.

                                                 Cefuroxime

1-14 сартай

125мг

 

Өдөрт 2 удаа

     Уухаар

2-12 сартай

250мг

Бүх насанд

20-30мг\кг

     Судсаар

3.

                                                  Ampicillin

Бүх насанд

50-100мг\кг

6 цагаар

Булчинд, судсаар

Гентамицин

7.5мг\кг

24 цагт 1 удаа

Судсаар

 

4.

                                                 Doxacyline

 

12 наснаас дээш

100 мг

Өдөрт 1 удаа

Уухаар

5.

                                                 Erythromycin

 

1 хүртэл настайд

5 мл

Өдөрт 3 удаа

Сиро п

1-6 настайд

10 мл

Сироп







 

 

 

 

Лаборатори

 

 

Зүрх судас, үе мөчний өвчний үед хийгдэх шинжилгээ

  1. Шээсний ерөнхий шинжилгээ
    • Эритроцит
    • Билирубин
    • Уробилиноген
    • Кетон
    • Уураг
    • Нитрит
    • Глюкоз
    • Ph
    • Хувийн жин
    • Лейкоцит
  2. Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ
  • Гемоглобин
  • Эритроцит
  • Лейкоцит
  • Лейкограмм
  • Тромбоцит
  • УЭТХ
  • Гематокрит
  • Цус бүлэгнэх хугацаа
  1. Цусны бүлэгнэлтийн шинжилгээ
  • АРТТ- зориуд идэвхижүүлсэн тромбопластины хугацаа
  • РТ - протромбины хугацаа
  • ТТ - тромбины хугацаа
  • Фибриноген
  1. Биохимийн шинжилгээ
  • ЛДГ - лактатдегидгогеназа
  • КФК - креатинфосфокиназа
  • Трансаминаза ГОТ, ГПТ
  • Холестерин
  • Триглицерид
  • Липидийн бүлэг
  • Креатинин
  • Мочевин
  • Сахар
  • Электролит - натри, кали, хлор
  • Уураг
  • Альбумин
  • Билирубин
  1. Шээсний нэмэлт шинжилгээ
    • Зимницкийн сорил
  2. Иммунологийн шинжилгээ
  • АСЛО
  • С - урвалж уураг
  • Ревматойд фактор
  • ЛЕ эс илрүүлэх
  • Иммуноглобулин
  • АНА
  1. Бактериологийн шинжилгээ
  • Цусны ариун чанар


Амьсгалын эрхтний өвчний үед хийгдэх шинжилгээ

     1.    Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ

  • Гемоглобин
  • Эритроцит
  • Лейкоцит
  • Лейкограмм
  • Тромбоцит
  • УЭТХ
  • Гематокрит
  • Цус бүлэгнэх хугацаа

     2. Цэрний ерөнхий шинжилгээ

  • Физик шинж: өнгө, хэмжээ, төрх байдал, хольц

3.        Биохимийн шинжилгээ

  • Трансаминаза ГОТ, ГПТ
  • Уураг
  • Альбумин

     4. Иммунологийн шинжилгээ

  • АСЛО
  • С - урвалж уураг
  • Ревматойд фактор
  • Иммуноглобулин A,M,G,E

5.    Цэрний бактериологийн шинжилгээ

  • Цэрэнд эмгэг төрөгч илрүүлэх
  • Антибиотик мэдрэг чанар

6.    Гялтангийн шингэний ерөнхий шинжилгээ

  • Физик шинж чанар
  • Уураг
  • Ривальтийн сорил
  • Эсийн элемент


Ходоод, гэдэс, нойр булчирхайн өвчний үед хийгдэх шинжилгээ

     1.    Ходоодны шүүсний шинжилгээ

  • Ph

2.        Цөсний ерөнхий шинжилгээ

  • Физик шинж
  • Эсийн элемент
  • Талст элемент
  • Бичил биетэн

      3.   Биохимийн шинжилгээ

  • Трансаминаза ГОТ, ГПТ
  • Сахар
  • Электролит - натри, кали, төмөр, хлор
  • Уураг
  • Альбумин
  • Билирубин
  • Амилаза

4.    Өтгөний шинжилгээ

  • Шинж чанар: өнгө, төлөв, хольц
  • Эсийн элемент
  • Хоолны гаралтай элемент

5.    Шээсний нэмэлт шинжилгээ

  • Шээсэнд амилаза тодорхойлох

6.    Иммунологийн шинжилгээ

  • H.Pylori

7.    Бактериологийн шинжилгээ

  • Өтгөнд эмгэг төрөгч нян үзэх
  • Дисбактериоз


Элэгний өвчний үед хийгдэх шинжилгээ

     1.    Биохимийн шинжилгээ

  • Трансаминаза ГОТ, ГПТ
  • Холестерин
  • Сахар
  • Уураг
  • Альбумин
  • Билирубин
  • Сулема
  • Шүлтлэг фосфотаза
  • ГГТФ - гаммаглутамилтрансфераза
  • Амилаза

      2.   Цөсний ерөнхий шинжилгээ

  • Физик шинж
  • Эсийн элемент
  • Талст элемент
  • Бичил биетэн

      3.   Шээсний ерөнхий шинжилгээ

  • Эритроцит
  • Билирубин
  • Уробилиноген
  • Кетон
  • Уураг
  • Нитрит
  • Глюкоз
  • Ph
  • Хувийн жин
  • Лейкоцит

     4.    Иммунологийн шинжилгээ

  • Вирусын маркер
  • ЛЕ эс илрүүлэх
  • Иммуноглобулин A, M, G
  • АНА

     5.    Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ

  • Гемоглобин
  • Эритроцит
  • Лейкоцит
  • Лейкограмм
  • Тромбоцит
  • УЭТХ
  • Гематокрит
  • Цус бүлэгнэх хугацаа

    6.     Цусны бүлэгнэлтийн шинжилгээ

  • АРТТ- зориуд идэвхижүүлсэн тромбопластины хугацаа
  • РТ - протромбины хугацаа
  • ТТ - тромбины хугацаа
  • Фибриноген

    7.     Цөсний бактериологийн шинжилгээ

  • Цөсөнд эмгэг төрөгч илрүүлэх
  • Антибиотик мэдрэг чанар


Бөөрний өвчний үед хийгдэх шинжилгээ

    1.     Шээсний ерөнхий шинжилгээ

  1.  
    • Эритроцит
    • Билирубин
    • Уробилиноген
    • Кетон
    • Уураг
    • Нитрит
    • Глюкоз
    • Ph
    • Хувийн жин
    • Лейкоцит

2.        Шээсний нэмэлт шинжилгээ

  • Амбуржийн сорил
  • Нечипоенкогийн сорил
  • Зимницкийн сорил
  • Преднизолоны сорил
  • Фильтраци
  • Хоногийн шээсэнд уураг тодорхойлох

     3.    Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ

  • Гемоглобин
  • Эритроцит
  • Лейкоцит
  • Лейкограмм
  • Тромбоцит
  • УЭТХ
  • Гематокрит
  • Цус бүлэгнэх хугацаа

     4.    Биохимийн шинжилгээ

  • ЛДГ - лактатдегидгогеназа
  • КФК - креатинфосфокиназа
  • Холестерин
  • Триглицерид
  • Липидийн бүлэг
  • Креатинин
  • Мочевин
  • Электролит - натри, кали, хлор
  • Уураг
  • Альбумин
  • Билирубин
  • Шээсний хүчил

     5.    Цусны бүлэгнэлтийн шинжилгээ

  • АРТТ- зориуд идэвхижүүлсэн тромбопластины хугацаа
  • РТ - протромбины хугацаа
  • ТТ - тромбины хугацаа
  • Фибриноген

     6.    Иммунологийн шинжилгээ

  • АСЛО
  • С - урвалж уураг
  • Ревматойд фактор
  • ЛЕ эс илрүүлэх
  • Иммуноглобулин A,M,G

     7.    Шээсний  бактериологийн шинжилгээ

  • Эмгэг төрөгч илрүүлэх
  • Антибиотик мэдрэг чанар


Цусны өвчний үед хийгдэх шинжилгээ

     1.    Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ

  • Гемоглобин
  • Эритроцит
  • Лейкоцит
  • Лейкограмм
  • Тромбоцит
  • УЭТХ
  • Гематокрит
  • Цус бүлэгнэх хугацаа
  • Цус гоожих хугацаа

2.        Цусны нэмэлт шинжилгээ

  • Улаан эсийн диаметр
  • Улаан эсийн осмос тэсвэр
  • Миелограмм
  • Ретикулоцит
  • Цитохимийн урвал

     3.    Шээсний ерөнхий шинжилгээ

  1.  
    • Эритроцит
    • Билирубин
    • Уробилиноген
    • Кетон
    • Уураг
    • Нитрит
    • Глюкоз
    • Ph
    • Хувийн жин
    • Лейкоцит

4.   Шээсний нэмэлт шинжилгээ

  • Зимницкийн сорил
  • Преднизолоны сорил
  • Фильтраци
  • Хоногийн шээсэнд уураг тодорхойлох
  • Шээсэнд Бене-Джонсоны урвал

     5.    Биохимийн шинжилгээ

  • ЛДГ - лактатдегидгогеназа
  • Электролит - натри, кали, фосфор, кальци, төмөр
  • Уураг
  • Альбумин
  • Билирубин
  • Шүлтлэг фосфотаза

6.    Иммунологийн шинжилгээ

  • Иммуноглобулин A,M,G

     7.    Цусны бүлэгнэлтийн шинжилгээ

  • АРТТ- зориуд идэвхижүүлсэн тромбопластины хугацаа
  • РТ - протромбины хугацаа
  • ТТ - тромбины хугацаа
  • Фибриноген
  • ГАТ
  • Ретракци
  • Фибринолиз
  • ЛЭФ


Дотоод шүүрлийн булчихайн эмгэгийн үед хийгдэх шинжилгээ

     1.    Шээсний ерөнхий шинжилгээ

  1.  
    • Эритроцит
    • Билирубин
    • Уробилиноген
    • Кетон
    • Уураг
    • Нитрит
    • Глюкоз
    • Ph
    • Хувийн жин
    • Лейкоцит

     2.    Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ

  • Гемоглобин
  • Эритроцит
  • Лейкоцит
  • Лейкограмм
  • Тромбоцит
  • УЭТХ
  • Гематокрит

3.    Цусны бүлэгнэлтийн шинжилгээ

  • АРТТ- зориуд идэвхижүүлсэн тромбопластины хугацаа
  • РТ - протромбины хугацаа
  • ТТ - тромбины хугацаа
  • Фибриноген

4.        Биохимийн шинжилгээ

  • Трансаминаза ГОТ, ГПТ
  • Холестерин
  • Триглицерид
  • Сахар
  • Электролит - натри, кали, хлор, кальци, фосфор
  • Уураг
  • Альбумин
  • Глюкозын ачаалалт сорил
  • Шүлтлэг фосфотаза
  • Амилаза

5.        Иммунологийн шинжилгээ

  • Иммуноглобулин A,M,G
  • АНА

3.        Дааврын шинжилгээ

  • Т3
  • Т4
  • TSH
  • Уурагтай холбоот иод


Мэдрэлийн өвчний үед хийгдэх шинжилгээ

4.        Шээсний ерөнхий шинжилгээ

  1.  
    • Эритроцит
    • Билирубин
    • Уробилиноген
    • Кетон
    • Уураг
    • Нитрит
    • Глюкоз
    • Ph
    • Хувийн жин
    • Лейкоцит

5.        Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ

  • Гемоглобин
  • Эритроцит
  • Лейкоцит
  • Лейкограмм
  • Тромбоцит
  • УЭТХ
  • Гематокрит

6.        Цусны бүлэгнэлтийн шинжилгээ

  • АРТТ- зориуд идэвхижүүлсэн тромбопластины хугацаа
  • РТ - протромбины хугацаа
  • ТТ - тромбины хугацаа
  • Фибриноген

7.        Биохимийн шинжилгээ

  • Холестерин
  • Триглицерид
  • Липидийн бүлэг
  • Сахар
  • Уураг
  • Альбумин

8.        Нугасны шингэний ерөнхий шинжилгээ

  • Физик шинж: өнгө, тунгалаг чанар
  • Уураг
  • Пандийн урвал
  • Цитоз
  • Сахар
  • Хлор

6.        Нугасны шингэний бактериологийн шинжилгээ

  • Эмгэг төрөгч илрүүлэх
  • Антибиотик мэдрэг чанар

9.        Иммунологийн шинжилгээ

  • Иммуноглобулин A,M,G
  • АНА


Мэс заслын өвчний үед хийгдэх шинжилгээ

10.    Шээсний ерөнхий шинжилгээ

  1.  
    • Эритроцит
    • Билирубин
    • Уробилиноген
    • Кетон
    • Уураг
    • Нитрит
    • Глюкоз
    • Ph
    • Хувийн жин
    • Лейкоцит

11.    Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ

  • Гемоглобин
  • Эритроцит
  • Лейкоцит
  • Лейкограмм
  • Тромбоцит
  • УЭТХ
  • Гематокрит
  • Цус бүлэгнэх хугацаа
  • Цус гоожих хугацаа

12.    Цусны бүлэгнэлтийн шинжилгээ

  • АРТТ- зориуд идэвхижүүлсэн тромбопластины хугацаа
  • РТ - протромбины хугацаа
  • ТТ - тромбины хугацаа
  • Фибриноген

4.    Биохимийн шинжилгээ

  • Трансаминаза ГОТ, ГПТ
  • Шүлтлэг фосфотаза
  • Сахар
  • Амилаза
  • Билирубин
  • ГГТФ- гаммаглутамилтрансфераза

5.    Иммунологийн шинжилгээ

  • Иммуноглобулин A,M,G

6.    Шээсний нэмэлт шинжилгээ

  • Шээсэнд амилаза тодорхойлох








Бөөрний цочмог дутагдал

Бөөрний цочмог дутагдал (БЦД), Оношлогоо

Top of Form

Тодорхойлолт: Бөөрний үйл ажиллагаа цагаар эсвэл өдрөөр мэдэгдэхүйц доройтохыг хэлнэ. Эмнэл зүйн хувьд ямар нэг шинж тэмдэг илрэхгүй, харин шээсний гарц багасч шээсний хэмжээ (<400 мл/24ц хүртэл) багасах нь элбэг тохиолдоно. Биохимийн өөрчлөлтийн хувьд сийвэнгийн мочевин ба креатинин ихэссэнээр бөөрний цочмог дутагдлыг илрүүлнэ. БЦД нь бие даасан эмгэг хэлбэрээр тохиолдох боловч ихэнх тохиолдолд холбоотой цусан үжил, гэмтэл, мэс ажилбар, бөөрийг гэмтээгч эмийн үйлчлэлийн нөлөө зэрэг цусны эргэлтийн алдагдлын үед тохиолддог.

Тохиолдол: Бөөрний дутагдалын урьдал үе Бөөрний перфузын алдагдал ба сувганцирын цочмог үхжил шалтгааны >80%-д тохиолдоно. Сувганцрын цочмог үхжил нь шок, нефротоксин (аминогликозид, амфотерицин Б, тетрациклин, стероидный бус үрэвслийн эсрэг эмүүд, ингибитор АХФ), равдомиолиз, сувганцрын үйл ажиллагааны алдагдалтай холбоотой гаж хөгжлийн үед тохиолдоно. Бөөрний үйл ажиллагааны бүрэн эдгэрэх үйл явц нь хэдэн хоног, хэдэн долоо хоногоор явагддаг. Шээс ялгаруулах замын бөглөрөл нь харьцангуй цөөн тохиолдох бөгөөд эмчилгээ авах боломжтой. Ховор тохиолдолд судасны эмгэг (кортикальный цочмог үхжил, нарийн ба бүдүүн судасны бөглөршил) гломерулонефрит, вакулит, интерстициал нефрит, цусны эмгэгүүд (миелома, гемолитик уремийн хам шинж, тромбоцитопенийн пурпура) гепато- ренал хам шинж,

Үнэлгээ: Хэрэглэж байгаа эмнүүдийн бөөрөнд үзүүлэх нөлөөг мэдэж байх шаардлагатай.

1. Бөөрний цочмог эсвэл архаг дутагдал уу? Дараах тохиолдолд бөөрний архаг дутагдлыг сэжиглэж болно. Үүнд:

§  Архаг өвчний ужиг дурдатгалтай эсвэл бөөрний архаг дутагдлын шинж тэмдэг илэрсэн байх

§  Цусны шинжилгээнд өөрчлөлт гарсан байх (өвчтөний картад тэмдэглэгдсэн, шинжилгээний хариу)

§  Чанд авианд бөөрний хэмжээ жижгэрсэн Цус багадалтын шинж тэмдэг, Са2+, PO3 -4 өөрчлөлтүүдээр БЦД ба БАД-ыг ялгах боломжгүй юм. Харин эдгээр шинж тэмдгүүд илрээгүй байх нь бөөрний цочмог дутагдал байх магадлалтай.

2. Шээс ялгаруулах замын ямар нэг бөглөрөл байна уу? Бөглөрлийг БЦДын шалтгаан гэж үзэж болно. Учир нь бөөрөнд үүсэх өөрчлөлтүүдийг буцаах боломжтой байдаг тул яаралтай эмчилгээ нь хийж бөөрөнд үүсч болзошгүй эргэлтгүй өөрчлөлтөөс сэргийлэх боломжтой. Үйл ажиллагаатай өрөөсөн бөөртэй, бөөрний чулуутай, шээс хаагдах, түрүү булчирхай томрох, өмнө нь бага аарцаг, хэвлийн гялтангийн араар мэс ажилбар хийгдсэн үед бөглөрлийг сэжиглэх боломжтой. Давсаг тэмтрэгдэж байгаа эсэх, хэвлийн болон таазны хөндийд биет байгаа эсэх, түрүү булчирхай томорсон эсэх

3. БЦД-д хүргэдэг ховор тохиолдох ямар шалтгаанууд байна вэ? Жишээ нь гломерулонефрит болон бусад шалтгааныг дээрх мэдээллээс үз. Эдгээр эмгэг нь шээсний эмгэг тунадасжилтийн шинж тэмдгүүдтэй хослон илрэх ба ийм тохиолдолд бөөрний биопсийн шинжилгээ хийх, эмчилгээнд оруулах талаар мэргэжлийн зөвлөгөөг яаралтай авах хэрэгтэй.

Шинжилгээ

Шээс: дипстикээр шээсэнд лейкоцит; нитрит; эритроцит; уураг; сахар; кетон; хувийн жин. Микроскопоор цусны цагаан эс; улаан эс; талст; бортгонцор. Шээсийг ургуулан антибиотик мэдрэг чанар. Биохимид: мочевин ба элетролитууд, креатинин; осмолярность; Бенс-Жонсийн уураг. Цусны шинжилгээ: мочевин ба электролитууд, K+; цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ; элэгний үйл ажиллагааны сорил; бүлэгнэлт; креатинкиназ; улаан эсийн тунах хурд (УЭТХ); C реактив уураг; артерийн цусны хийн үзүүлэлтүүд; цусны ариун чанар.

Хэрэв БЦДын шалтгаан тодорхой бус байвал: сийвэнгийн иммуноглобулин; элестрофорез; комплемент С3, С4-ийн түвшин; ауто эсрэг бие (AНA, нейтрофилийн эсрэг цитоплазматик эсрэг бие (ANCA), Anti-GBM болон антистрептолизин О-гийн титрыг тодорхойлно. Цээж гэрэлд харах: Уушгины хаван. ЭКГ: Гиперкалиемийн шинж тэмдгүүд ? Бөөрний хэт авиа: Бөөрний хэмжээ, бөглөрлийн шинж тэмдэг байгаа эсэх

Бөөрний дутагдлын өмнөх үе шатыг сувганцарын цочмог үхжилээс (СЦҮ) ялган оношлохуй

 http://emchweb.com/wp-content/uploads/2012/07/Untitled-12.jpg

Bottom of Form

Top of Form

Эдгээр үзүүлэлтүүд клиникийн практикт ашиглагддаггүй боловч оношлогоонд чухал хэрэгцээтэй байдаг. Энэ үзүүлэлтүүд нь шээс хөөгч эмнүүд, сувганцарын урьдал өвчнүүдийн үед өөрчлөгдөх боловч эдгээрийг ашиглан бөөрний өвчний тавиланг тодорхойлох боломжгүй байдаг.

Bottom of Form



Анхны арга хэмжээ авах

Ясны хугарлыг оношилж,өвдөлтийг намжаах,чиг тавих анхны арга хэмжээ авах

Гадуур дотуур цус алдалтыг тогтооох эхний арга хэмжээ авах

Тархи цээж хэвлийн хөндийн эрхтнүүдийн гэмтлийн үед анхан шатны тусламж үзүүлэх

Хэсэг газрын,хөнгөн зэрэглэлийн түэгдэлт,хөлдөлтийг эмчлэх

Аливаа цочмог хордлогын үед анхны яаралтай тусламж үзүүлэх /бөөлжүүлэх,ходоод угаах,цэвэрлэх бургуй тавих,зүрх судас аамьсгалын үйл ажиллагаагдэмжих


ü  Халдварт өвчний үед өрхийн эмнэлэг гэрийн нөхцөлд анхан шатны тусламж үзүүлэх

Тухайн өвчтөнийг гэрт нь юмуу өрхийн эмнэлэг дээр гоц аюулт халдварт өвчин сэжиглэсэн тохиолдолд хөл хорио  тусгаарлалтын эхний арга хэмжээг авч холбогдох байгууллагад яаралтай мэдэгдэх 

Өвчтөнд аливаа өвөрмөц цочмог халдварт өвчний онош тавьсан тохиолдолд холбогдох байгууллагад албан ёсоор яаралтай мэдээлэх ба шаардлагатай тохиолдолд голомтын ариутгал халдваргүйтэл хийлгэх

Тухайн өвчтөнд аливаа өвөрмөц цочмог халдварт өвчин сэжиглэгэн тохиолдолд холбогдох мэргэжлийн эмчид илгээж оношийг тодруулна

Онош тодорхой хөнгөн явцтай заавал тусгаарлан халдвартын эмнэлэг,тасагт хэвтүүлэх шаардлагагүй,халдварт өвчтэй хүнийг эмчлэх ба өвчтөн,түүний гэр бүлийнхэнд халдвар хамгааллын дэглэмийн зөвлөгөө өгөх

Халдварт өвчинтэй хавьтагсдыг тодруулж шаардлагатай бол халдвартын эмчийн шинжилгээнд оруулах

Халдвартад эмчлүүлээд гарсан өвчтөн мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу эмчилгээг гэрээр үргэжлүүлэх хяналт тавих

Тухайн өвчтөнд сүрьеэ бэлгийн замын халдвар сэжиглэгдсэн бол тухайн мэргэжлийн эмчид илгээх онош тодруулах

Онош нь тогтоогдсон явуут эмчлүүлж болохуйц ДОХ,бэлгийн замын халдварт өвчтэй хүнд мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу эмчилгээ явуулж хяналт тавих

ü  Мэдрэл сэтгэцийн зонхилон тохиолдох өвчний үед өрхийн эмнэлэг гэрийн нөхцөлд анхан шатны тусламж үзүүлэх

Мэдрэлийн ерөнхий үзлэг хийх рефлекс үзэх алх зүү болон нүдний уг харах багаж ашиглах замаар мэдрэлийн өвчний онош тавих цаашид яах талаар өвчтөнд зөвөлгөө өгөх

Захын мэдрэлийн зонхилон тохиолдох өвчний невралги,неврит плексит радикулит гэх мэт урьдчилсан онош тавьж анхны тусламж үзүүлэх ба мэдрэлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу өвчтөнд эмчилгээг үргэлжлүүлж хяналт тавих

Менингит,энцефалит тархины цусны эргэлтийн цочмог хямрал зэргийг урьдчилсан оношилж анхны тусламж үзүүлэх ба тэдгээр өвчний үлдэцтэй хүмүүст мэдрэлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу хяналт тавих

Аливаа уналт таталтын үед анхны тусламж үзүүлэх

Неврозтой юмуу зан үйлийн өөрчлөлтийн эмгэтэй өвчтөнийг холбогдох зөвлөмжийн дагуу өвчтөнд эмчилгээг үргэлжлүүлж хяналт тавих

Сэтгэл гутрал,хөөрөл солиорол тэнэгрэл зэрэг сэтгэцийн хямралын анхны тусламж үзүүлэх

Архинд дондох өвчин мансуурах бусад донтой өвчтөнд анхны тусламж үзүүлэх мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу хяналт тавих

ü  Арьсны зонхилон тохиолдох өвчний үед өрхийн эмнэлэг гэрийн нөхцөлд анхан шатны тусламж үзүүлэх

Арьс түүний дайврын идээт өвчнүүдийг оношилж эмчлэх

Арьс хуйх хогжруутах нүүр батгатах зэрэг тохиолдолд холбогдох мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу эмчилгээ хийх ба арьс  үсээ арчлах хамгаалах талаар зөвлөгөө өгөх

Чонон хөрвөс дерматит намарс псориаз арьсны цэврүүт болон мөөгөнцөрт өвчин зэргийг урьдчилан оношилж анхны тусламж үзүүлэх ба мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу эмчилгээг үргэлжлүүлнэ

Эрүүл мэндийн анхан шатны тусламжийн хүрээнд бие хүн гэр бүл өрхийн эмнэлэг /гэрийн нөхцөлд/ сувлахуйн тусламж үйлчилгээ /нярайн хүй,чих,хамрыг цэвэрлэх,хүмүүст вакцин уулгах тарих өвчтэй хүнд тариа боолт хийх бигнүүр бумба бургуй тавих ходоод угаах шээсийг катетерээр авах өндөр настан тхаир дутуу хүмүүс болон хэвтрийн хүнд өвчтөний сувилгаа асаргаамэргэжлийн зөвөлгөө гэх мэт  /  үзүүлэх

Өрхийн эмнэлэгт ирэгсдийн биеийн жин өндрийг хэмжиж зөвөлгөө өгөх Өвчтөний цусан дахь гемоглобины хэмжээг тодорхойлох ба шээсний хувийн жин үзэх шээсэнд уураг билирубин уробилиноген сахар кетон зэрэг бодис илрүүлэх сорил тавьж зөвлөгөө өгөх

Өрхийн эмнэлэгт бүртгэгдсэн хүн амын дунд зүрх судасны өвчин хавдар болон бусад халдварт бус өвчнийг илрүүлэх зорилгоор дээд шатны эмнэлэгүүдтэй хамтран урьдчилан сэргийлэх иж бүрдэл үзлэг шинжилгээ хийх ажлыг зохион байгуулж түүний мөрөөр эрүүлжүүлэх чиглэлийн арга хэмжээ авдаг байх

Хожуу үедээ орсон хорт хавдар болон эмчлэгдэшгүй бусад хүнд өвчтэй хүнд гэрээр хөнгөвчлөх тусламж үйлчилгээ үзүүлэх

ü  Чих хамар хоолой амны хөндийн зонхилон тохиолдох өвчний үед өрхийн эмнэлэг гэрийн нөхцөлд анхан шатны тусламж үзүүлэх

Нүдний ерөнхий үзлэг хийх хараа шалгах таблиц нүдний уг харагч гар чийдэн зэргийг ашиглах замаар нүдний зонхилон тохиолдох зарим өвчин коньюктивит кератит блефарит өвдөг глауком катаракт гэх мэт урьдчилсан байдлаар оношилж анхны тусламж үзүүлэх мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу хяналт тавих

Нүдэнд орсон гадны биетийг авах нүдэнд эм дусаах зовхинд тосон түрхэц хавчуулах зэрэг эмчилгээний үйлдэл хийх

Чих хамар хоолойн ерөнхий үзлэг хийх отоскоп риноскоп төвөнхийн толь камертон хэл дарагч гар чийдэн духны толь зэрэг багаж эмнэлзүйн зарим сорил ашиглах замаар тэдгээр эрхтэний зонхилон тохиолддог  зарим өвчин /гадна дунд чихний үрэвсэл дүлийрэлт ринит фарингит ангина ларингит тэнцвэрийн эмгэг гэх мэт/-г урьдчилсан байдлаар оношилж анхны тусламж үзүүлэх мэргэжлийн эмчийн зөвлөмжийн дагуу хяналт тавих

Чих хамрын хөндий залгиур угаах хулхи цэвэрлэх чихэнд болон хамрын хөндийд эм дусаах чихээс тавих тэдгээрт орсон гадны биетийг авах зэрэг эмчилгээний үйлдэл хийх

Амны хөндийн ерөнхий үзлэг хийх хэл дарагч гар чийдэн зэргийг ашиглах замаар амны хөндийн зарим өвчин /стоматит глоссит гингвит парадонтоз кариес гэх мэт/- урьдчилсан байдлаар оношилж анхны тусламж үзүүлэх, мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөө өгөх

Монголын их амар амгалан


Мордож буй улаан дээлтэй өвгөн

Монголын их амар амгалан
Морины хөлөөс чөдөр уйдаж
Шөнийн талд гуних
Монголын их амар амгалан
Модон тэрэгний хөх дугуй
Шинэ өвсний солонго гишгэх
Монголын их амар амгалан
Молор саран
Монголын их амар амгалан
Өндөр цагаан үүлс
Монголын их амар амгалан
Гэсэр жангарын шарласан хуудас
Монголын их амар амгалан
Гол мөрөн урсах
Монголын их амар амгалан
Гоолингоо
Монголын их амар амгалан
Эрдэнийн сормуусаа униарт дүрж
Адуу унтах
Монголын их амар амгалан
Эр хүн ятгатай дуулах
Монголын их амар амгалан
Алтай хангай
Монголын их амар амгалан
Арван тавны саран
Монголын их амар амгалан
Гучин гурван говь
Монголын их амар амгалан
Гучин гуравтай харцуул
Монголын их амар амгалан
Ганга агийн торгон суунаг
Монголын их амар амгалан
Ганган харцтай бүсгүйчүүд
Монголын их амар амгалан
Жаргаж гуних
Монголын их амар амгалан
Зангирсан нулимс дотогшоо урсах
Монголын их амар амгалан
Хөх хөх аргалын дөл
Монголын их амар амгалан
Хөсөг нүүдэл
Монголын их амар амгалан
Тооноор туссан наран дотор
Хүү мөлхөх
Монголын их амар амгалан
Тогоонтөмөр хаан
Монголын их амар амгалан
Амар болоочийг ачсан
Цагаан тэмээ
Монголын их амар амгалан
Анирхан талын бүүвэй
Монголын их амар амгалан
Буурин дээр нялх ногоо цухуйх
Монголын их амар амгалан
Бурханы мэлмий
Монголын их амар амгалан
Богд шиг миний залбирсан
Наран, саран
Тэнгэрийн их амар амгалан
Болор биеийг минь нууцлах
Газар шороо
Дорнын их амар амгалан
Ижийгээр минь бүүвэй аялуулж
Эцгээр минь үнэг эсгүүлсэн
Дэрлээд нойрсох
Миний хатан өвөр
Монголын их амар амгалан
Дэргэдээ дуудаж толгойгоо түшүүлэх
Миний хаан үр
Монголын их амар амгалан

Уушигны уйланхай

Тодорхойлолт

Уушигны эдэд идээгүй шингэн бүхий хөндий оршихыг уйланхай гэнэ.

Ангилал

А.-төрөлхийн

Б.-олдмол

           А.-ганц тоотой

           Б.-олон тоотой

А.-паразитын

Б.-паразитын бус

 Хийн уйланхай-Нимгэн хальсан гэртэй,хийгээр дүүрсэн хөндийт уйланхайг хийн уйланхай гэх бөгөөд нилээн олонтаа тохиолддог.Ихэвчлэн уушигны бүрхүүл плеврийн дор өнгөцхөн байрлана.Мөн уушигны дэлбээнүүдийн завсар хооронд оршиж болно.Өнгөц байрласныг нь цэврүүт уйланхай гэнэ.Уушигны буглаа, сүрьеэгийн хатуурал задарсны дараа үүсэх хөндийг уйланхай гэхгүй ба харин үлдэц хөндий гэнэ.Хийн уйланхайн гэр хобох ширхэглэг эд, альвеол эпителээс тогтоно.Мөгөөрс булчингийн эд байхгүй.Уйланхай битүүгээс гадна аль нэг гуурсан хоолотой харьцаж байж болно.

Төрөлхийн уйланхай- Хучуур эдээр доторлогдож ганц эсвэл олноороо байх төрөлхийн өвчин юм.

Шалтгаан, эмгэг жам

Уушигны уйланхайны шалтгаан маш олон янз бөгөөд И. А. Зворыкина шалтгаанаар нь дараах байдлаар ангилсан байдаг.

  • Уушигны жинхэнэ уйланхай: амьсгалын эрхтэн тогтолцооны хэвийн хагжил алдагдсантай холбоотой үүснэ.
  • Уйланхай төст бүтэц буюу хуурамч уйланхай: бронхоэктазий, бронхын бөглөрөл, пневмоний, абсцессов, туберкулеза зэрэг өвчний суурин дээр үүсдэг.
  • Уушигны хязгаарлагдмал эмфиземийн суурин дээр үүссэн хийтэй хөндийнүүд.
  • Паразитын гаралтай уйланхай: (эхинококк, нистицерк).

Уушигны өнгөц байрласан альвеол хагарснаас болно.

Эмнэлзүй                                                            

Хүндрээгүй уйланхай олон жил ямар ч шинж тэмдэггүй байна.Харин томрохоороо цээж өвдөх, ханиах, амьсгаадах зовиур үүснэ.

Оношлогоо

Рентген, цахим тоолуурт томографиар оношлоно.

Рентгенд уйланхай нь тод, нимгэн гэртэй, цайвар дугуй болж харагдана.Заримд нь бага зэргийн шингэн байна.Олон уйланхайг хавдраас ялгах хэрэгтэй ба уйланхай идээлсэн бол цайвар дугуйн эргэн тойронд үрэвслийн нэвчдэс тогтон, түрүүнд нь хоосон байсан уйланхайд шингэн тодорхойлогдоно.

Рентгенограмма.Баруун уушигны төрөлхийн идээтэй уйланхай

Хэвтээ шингэний төвшинтэй том хөндий тодорхойлогдсон байна.Уйланхайны доод дүрс тод,зах ирмэг нь тод бус байна.Синус чөлөөтэй байна.

Ялгах онош

  • Буглаа
  • Өөр гарлын пневмоторакс
  • Уушигны буглаа, сүрьеэгийн хатуурал задарсны дараа үүсэх үлдэц хөндийнүүд
  • Хавдар

Эмчилгээ

Гол төлөв уйланхайг авах хагалгаа хийнэ.Лобэктомийг ховор хэрэглэнэ.Уйланхай байсан газрыг цээжний ханатай наалдуулах зорилгоор цээжний ханын гялтан хальсны тэр хэсгийн заримдаа хуулдаг./плевродез/

Хүндэрсэн уйланхайг мэс заслаар эмчилнэ.Чинэрсэн пневмоторакс, уйланхай гэнэт томроход цээжний хөндийд гуурс байрлуулаад хийг тогтмол соруулж авах арга хэмжээ авна.2-3хоногт үр дүн гарахгүй бол торакотомийгоор уйланхайг тайрах, уушигны дэлбээг авах, цоорхойг оёх, нөхөх, зэрэг арга хэмжээг авна.Уйланхай идээлсэн бол түүнийг өөлж авна.Олон уйланхай идээлсэн бол уушгийг тайрна.

Хүндрэл

  • Уйланхай хагарч пневмоторакс үүсэх
  • Уйланхай руу нээгдсэн гуурсан хоолой битүүрч уйланхай дотор шингэн нэмэгдэж, дотор даралт нь ихсэж чинэрэх.Үүгээр уйланхай түргэн томорч уушигны эд, голтын эрхтэнг шахаж амьсгал, зүрхний үйл ажиллагааг хямруулна.Энэ хүндрэл нь бага насны хүүхдэд нэн хүнд тусдаг бөгөөд гэнэт амьсгаадан царай нь хөхрөн гэнэтийн үхэлд хүргэх явдал бий.
  • Уйланхай идээлэх.Өвчтөн халуурч, цээжээр өвдөн ханиалгаж, идээтэй заримдаа цустай цэр гарна.
  • Амьсгалын болон тунгалгийн замаар халдвар уйланхайд орох
  • Хана нь хагарч пневмоторакс болох

Судас холгогдож цоорон уйланхайд цус хурах зэрэг хүндрэл тохиолдож б

Гэдэс хоорондын буглаа

Гэдэс хоорондын  буглаа

/Межкишечные абсцессы/

Òîäîðõîéëîëò:

 Õýâëèéí àëü íýã õýñýãò буюу ãýäýñíèé çàâñàð õýâëèéí   ãÿëòàí ¿ðýâñýí èäýý õóðàõûã õýâëèéí áóãëàà  ãýíý.

  Øàëòãààí:

 Ìóõàð îëãîé, öºñíèé õ¿¿äèé, íîéð áóë÷èðõàé,

óìàéí äàéâàð çýðýã äîòîð ýðõòíèé èäýýò ¿ðýâñýë,

ãýìòýë, ñ¿ðüåý, ýðõòýí öîîðîõ, õàãàëãààíû äàðàà үүсдэг.

 Ýìãýã æàì:

 • I ¿å – Õýâëèéí ãÿëòàíãèéí ãèïåðåìè, ñóäàñíû õàíà

íýâ÷èìòãèé áîëîõ, õàâäàõ õàâàãíàõ, ýêññóäàöè,

ôèáðèí òóíàæ íààëäàö òîãòîí ãýäýñíèé ãîãöîî

õýâëèéí ýðõòýíã õîîðîíä íü áàðüöàëäóóëàõ

• II ¿å- Õîðäëîãî ãàðàõ ¿å

III үе-  Ýêçî áà ýíäîòîêñèí, èíòåðëåéêèí, äóíä æèíòýé

óóðãèéí ìîëåêóë хуримтлагдàõ, ëèçîñîì, ïðîòåàç ýñгýã

èäýâõèæèõ

   Ýìíýë ç¿é:

Ýìíýë ç¿éí øèíæ íü áóãëààíû áàéðëàë, õýìæýý íÿíãèéí õîðóó ÷àíàðààñ õàìààð÷ ñóë èëýðíý. Хэвлий дүүрэх, тодорхой байрлалгүй мөртлөө байнга өвдөнө. Оройд 38С хүрч халууран, õýë õóóðàéøèõ, õýâëèéí àëü  íýã õýñýãò ºâäºõ, òýð õýñãèéí áóë÷èí ÷àíãàðàõ, Ùåòêèí-Áëþìáåðãèéí øèíæ èëðýõ, ÝÕÎ –îîð õýâëèéä øèíãýí õàðàãäàõ, öóñíû øèíæèëãýýíä ëåéêîöèòîç, ñîý õóðäñàõ зэрэг шинжүүд илрэнэ. Үзлэгээр хэвлий зөөлөн,гялтан цочролын шинж илрэхгүй. Буглаа том, хэвлийн өмнөд хананд ойр байвал булчин чангарч, Щеткин-Блюмбергийн шинж илэрнэ.

 Îíîøèéí øàëãóóð:

 ·         Ìóõàð îëãîéí ¿ðýâñýë óðüäàë áîëîõ

·         Öºñíèé õ¿¿äèéí öî÷ìîã, àðõàã ¿ðýâñýë áàéñàí

·          Ïàíêðåàòèòýýð ýõëýõ áîëîìæ

·          Ñ¿ðüåýãýýð ºâäºæ áàéñàí ýñýõ

 ßëãàõ îíîø:

 ·         Ìóõàð îëãîéн цочмог үрэвсэл

·         Цºñíèé õ¿¿äèéí цочмог үрэвсэл

·          Нойр булчирхайн öî÷ìîã ¿ðýâñýë

·          Õýâëèéí õàâäàð

·          Ñ¿ðüåý

Îíîøèéã ìàãàäëàõ ÿâöàä øààðäàãäàõ øèíæèëãýý  /áîëîìæòîé ¿åä/

 ·         Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý

·          Ýõî

·         Ðåíòãåí

·          Õýâëèéã õàòãàõ

 Õýâëèéí áóãëààòàé ºâ÷òºíèé ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý

Õàãàëãààíû áýëòãýë-õîðäëîãî òàéëàõ, àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý ýõëýõ

Åðºíõèé óíòóóëãà (îíöãîé òîõèîëäîëä õýñãèéã ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ À.Â.Âèøíåâñêèéí

àðãà õýðýãëýõ)

Ëàïàðîòîìè- õýâëèéí ãîë øóãàìààð

Áóãëààíû áàéðëàë òîäîðõîéëîõ

Áóãëààã òóñãààðëàõ, íýýæ ñîðóóëàõ, óãààõ

Ãîîæóóðãà áàéðëóóëæ õýâëèéí øàðõ õààõ

Ààðöãèéí õºíäèéí áóãëààã ¿òðýý,õîøíîãîîð ãîîæóóðãà

Õîðäëîãî òàéëàõ ýì÷èëãýý / øèíãýí þ¿ëýõ, øýýñ õººõ /

  Õàãàëãààíû äàðàà ãàð÷ áîëîõ õ¿íäðýë :

 ·         Áóãëàà äàõèí ¿¿ñýõ

·         Ãýäýñ öîîð÷, öîðãî ¿¿ñýõ

·         Ò¿ãýýìýë ïåðèòîíèò ¿¿ñýõ

·         Ñåïñèñ áîëîõ

 

 

 

Temtseen

 "Би сайн эмч болмоор байна" эмнэлзүйн тэмцээний удирдамж 

 Үндэслэл:

Дэлхийн нийтийн анагаах ухаан нь нотолгоонд суурилсан анагаах ухааны чиглэлд эрчимтэй хөгжиж байгаа энэ үед эмч, анагаахын оюутнуудаас өвчин эмгэгийг эд эс, молекулын түвшинд мэдэж, оношилж,эмчилдэг,судалгаа шинжилгээ хийдэг чадвартай байхыг шаардах болсон байна. Анагаахын оюутнууд бид үзэж суралцсан хичээлээ хооронд нь уялдаа холбоотойгоор нэгтгэн эмнэлзүйн сэтгэлгээгээ хөгжүүлж,өөрсдийн мэдлэг чадварыг цаг ямагт сайжруулах хэрэгтэй болоод байна.

Зорилго:  

"Анагаагч хүмүүн" ТББ-ын гишүүдийн эмнэлзүйн сэтгэлгээг хөгжүүлэх, онолын мэдлэгийг сайжруулах, багаар ажиллах хамтын ажиллагааг дээшлүүлэх мэргэжилдээ илүү сонирхолтой болж цаашид суралцах урам зоригтой болоход түлхэц үзүүлэх

Зорилт:

  1. Онолын мэдлэгийг дээшлүүлэх
  2. Эмнэлзүйн сэтгэлгээг хөгжүүлэх
  3. Багаар хамтран ажиллах чадварыг дээшлүүлэх

Тэмцээн явуулах журам: Уг тэмцээн дараах хэсгээс тогтоно.

1. Тестийн сорил  (нийт оюутнуудыг хамруулж сорилыг авах бөгөөд гишүүн бүрийн тестийн хариултын дүнг багийн рейтинг оноонд тооцож бодно)

2. Эмнэл зүйн тохиолдол дээр ажиллах (багаар)

3. "Та Та Тунгаа" хөгжөөнт тэмцээн (өвчний онцлогийг тодруулж хэлэх замаар тухайн өвчнийг нэрлэнэ)

Хамрах хүрээ: Анагаахын чиглэлээр суралцдаг Увс аймгийн харьяа, "Анагаагч хүмүүн" ТББ-ын гишүүд оролцоно.

Тэмцээнд багаар оролцох бөгөөд багын бүрэлдэхүүнд аль ч сургуулиас оролцож болно.

2 ба түүнээс дээш сургуулийн оюутнууд нийлж баг бүрдүүлэх боломжтой.

 Багт тавигдах шаардлага:   Багийн бооцоо: 10'000

  • Багийн гишүүд зайлшгүй "Анагаагч хүмүүн" ТББ-ын гишүүн оюутан байна.
  • Баг бүр 5 гишүүнтэй байна
  • Баг бүр ахлагчтай байна.
  • Багийн гишүүд жигд хувцастай, эмблем, уриатай байна.
  • Сургууль, курс хамааралгүйгээр баг бүрдүүлж оролцох боломжтой

Хугацаа:  

2012 оны 11-р сарын 17-ны  10:00 цагт ЭМШУИС-ийн лекцийн заал

Бүртгэл:

2012 оны 11 сарын 01-с эхлэн 11 сарын 10-нийг хүртэл явагдана.

  Шалгаруулалт:

1,2,3-р байр шалгаруулж шагнал урамшуулал олгоно.

1-р байр- Өргөмжлөл, мөнгөн шагнал, дурсгалын зүйл 2-р байр- Өргөмжлөл, мөнгөн шагнал, дурсгалын зүйл 3-р байр- Өргөмжлөл, мөнгөн шагнал

 Тэмцээний талаархи дэлгэрэнгүй мэдээллийг: 98753796

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Хавсралт

Тэмцээнд оролцогчдын уншиж бэлдэх хичээлийн хамрах хүрээ

1. Зүрх судасны тогтолцоо, түүний эрүүл ба эмгэг бүтэц, үйл ажиллагаа, эмгэг өөрчлөлт, оношлогоо,эмчилгээ

- АД ихсэх, багасах өвчин

- Зүрхний ишеми өвчин, инфаркт

- Зүрхний булчингийн болон үнхэлцэг хальсны үрэвсэл

- Аритми

- Зүрхний хавхлагын өөрчлөлт

- Цусны эргэлтийн хямрал

- Зүрх судаснй өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх

2. Амьсгалах эрхтэн тогтолцоо, түүний эрүүл ба эмгэг бүтэц, үйл ажиллагаа, эмгэг өөрчлөлт, оношлогоо,эмчилгээ

- Уушгины үрэвсэл

- Гуурсан хоолой тэлэгдэх өвчин

- Уушигны архаг бөглөрөлтөт өвчин

- Гуурсан хоолойн багтраа

- Гялтангийн үрэвсэл

- Уушгины халдварын эмгэгүүд

- Уушгины гипертензи

3. Шээс ялгаруулах эрхтэн тогтолцоо, түүний эрүүл ба эмгэг бүтэц, үйл ажиллагаа, эмгэг өөрчлөлт, оношлогоо,эмчилгээ

- Гломерулонефрит

- Пиелонефрит

- Бөөрний цочмог болон архаг дутагдал

4. Дотоод шүүрлийн систем, түүний эрүүл ба эмгэг бүтэц, үйл ажиллагаа, эмгэг өөрчлөлт, оношлогоо,эмчилгээ

- Чихрийн шижин өвчин

- Тархмал хордлогот бахуу

- Иценко-Кушингийн өвчин

- Аддисоны өвчин

- Гипотиреоз

- Иод дутлын эмгэг

5. Халдварт өвчин судлал

- Гэдэсний халдварт өвчин /балнад, шигеллёз, салмонеллёз/

- Гепатит

- Гельминтоз

- Сүрьеэ

- Амьсгалын замын халдварт өвчнүүд

Aaw eejees asuuh ym bn
AAW EEJEES ASUUH YM BNA
holboo goliin ergees bi geree nvvlgeed irlee
hormoi dvvren chuluug amralgvi tewreed awchirlaa
hedhen udriin tsaanaas bi setgelee nvvlgeed irlee
henhdeg dvvren gunigiig argamjij teegeed awchirlaa
ail gerdej toglood narshchihlaa bi aawaa
amrag setgeld butslaad bogshchihloo bi eejee
hotniiho svvdriig baraadaad ergeed irlee ohin chini
horwoogiin jargald haluudaad gertee irlee hvvhen chini
hayand tani chuluu urj geree barii aawaa
haaya ch bolow numurt tani gemee bi haatsailiy
hat suusan bold met setgeliin ih tenhee tani
hamgiin ih heregtei bna nadad zaagaad uguuch
shantarch hytsah vydee hewliid tani horogdoy eejee
shanalj nylharch uilahad mini huhuuruu huurch argadaach
aagtai tsai dewrehed hamt tsochii ohin chini
amidraliig bvr ehnees ni ahiad surii taniasaa
amidrald yarch garaad daarsan bolohoor
ahij bi aldmaargvi bna
aaw eej hoyroosoo asuuh ym ih bna
ail gerdej togloh arga bilgiig surmaar bna
aawiin setgeliig argamjdag ad zalitai eej mini
arslan barsiig suhrvvldeg aali aygaa zaaj uguuch
er hvniig halamjildag ew dvig tani suray bi
ene bvhniig amjuuldag id shidee helj uguuch
eejiin goo vzesgelend ingetlee durlaw uu aawmini
eswel emegtei hvnii uhaalag uyn zand hailaa yu
ewiin hos zagas shig ingej udaan jargahdaa
ereen baraan amidraliin ergvvlegt yaj tesee we
zoosoor hemjishgvi vnetei zowson jargasan turshlagaaa
zowlongoos nuuj usgusun ohinoosoo bitgii haramla
hosoor amidrah tawilangiin hoid urdhiig uhaaruul
horwoog ohin chini hojim nulimas bagatai tuulmaar bna

Ch. Battsetseg

lucid dream

How to Lucid Dream

Edited bySondra C and 192 others

Article Edit Discuss History Lucid Dream

Lucid dreaming is awareness of the fact that you are dreaming. This awareness can range from very faint recognition of the fact to something as momentous as a broadening of awareness beyond what has ever been experienced even in waking life. Lucid dreams usually occur while a person is in the middle of a regular dream and suddenly realizes that he or she is dreaming. However, you can elicit a lucid dream using the methods that follow.

Steps

  1. 1During the day, repeatedly ask "Am I dreaming" and perform some reality checks whenever you remember. With practice, if it happens enough, you will automatically remember it during your dreams and do it.

    Ads by Google

    Brain Training Games

    Improve memory with scientifically designed brain exercises.
    www.lumosity.com
  2. 2Keep a dream journal. This is perhaps the most important step towards lucid dreaming. Keep it close by your bed at night, and write in it immediately after waking. Or you can keep a recording device if you find it easier to repeat your dream out loud. This helps you recognize your common dream elements (people from your past, specific places, etc.), and also tells your brain that you are serious about remembering your dreams! It will also help you to recognize things that are unique to your dreams. You will be able to recognize your own "dream signs." These will be recurring things or events that you may notice in your dreams.
  3. 3Learn the best time to have a lucid dream. By being aware of your personal sleep schedule, you can arrange your sleep pattern to help induce lucid dreams.

    • Studies strongly suggest that a nap a few hours after waking in the morning is the most common time to have a lucid dream.
    • Lucid dreams are strongly associated with REM sleep. REM sleep is more abundant just before the final awakening. This means they most commonly occur right before waking up. (Sleep-onset REM is a symptom of narcolepsy. If you have lucid dreams right after falling asleep, you may wish to consider seeking medical advice from a sleep medicine specialist. However, there are studies which show people can recall dreams after being awakened during non-REM sleep).
    • Dreams usually run in 60-minute (Weiten Psych book 2004) cycles during sleep. If you are working on dream recall, it may be helpful to try waking yourself up during one of these cycles (interrupted dreams are often the ones we remember).
  4. 4Try Stephen Laberge's mnemonic induction of lucid dreaming (MILD) technique.

    • Set your alarm clock to wake you up 4 1/2, 6, or 7 1/2 hours after falling asleep.
    • When you are awakened by your alarm clock, try to remember the dream as much as possible.
    • When you think you have remembered as much as you can, return to your place of rest, imagining that you are in your previous dream, and becoming aware that you are dreaming. Say to yourself, "I will be aware that I'm dreaming," or something similar. Do this until you think that it has "sunk in." Then go to sleep.
    • If random thoughts pop up when you are trying to fall asleep, repeat the imagining, self-suggestion part, and try again. Don't worry if you think it's taking a long time. The longer it takes, the more likely it will 'sink in,' and the more likely you will have a lucid dream.
  5. 5Attempt the WBTB (Wake Back To Bed) Technique. This is the most successful technique.
    • Set your alarm clock to 5 hours after you fall asleep.
    • Fall asleep.
    • After you wake up, stay up for an hour with your mind focused on lucidity and lucidity only.
    • Go back to sleep using the MILD technique.
  6. 6Try attempting the WILD (wake initiated lucid dream) technique. Basically what it means is that when you fall asleep you carry your awareness from when you were awake directly into REM sleep and you start out as a lucid dream.

    • The easiest way to attempt this technique is if you take an afternoon nap or you have only slept for 3-7 hours.
    • Try to meditate into a calm but focused state. You can try counting breaths, imaging ascending/descending stairs, dropping through the solar system, being in a quiet soundproof area, etc.
    • Listening to Theta binaural beats for an amount time will easily put you into a REM sleep.
    • See the warnings at the bottom, as these are very important.
  7. 7Another technique for overall "dream awareness" is the Diamond Method of meditation, which can shortcut the overall learning curve, of Lucid Dreaming.

    • When one meditates, try to visualize your life, both awake and dream-life as facets on a diamond. Some choose to call this "diamond" the Universe, others God, and even "your Spirit." The point here is to begin to recognize that life is happening all at once. It is only our "Perception" that arranges our dramas into linear or "timed" order. So just as a diamond just is, each facet if viewed as an individual experience, still is going on at the same time the "Dream Body" experiences as well. This method is also known by Remote Viewers. Remember it is just a slight shift in awareness that this exercise calls for.
  8. 8Try marking an "A" (which stands for "awake") on your palm. Every time you notice the "A" during your waking hours challenge whether you are awake or asleep. Eventually you may see the "A" in your sleep and become lucid.
  9. 9 What time is it? What time is it? Get into the habit of doing reality checks. Do at least three reality checks every time something seems out of the ordinary, strongly frustrating, or nonsensical, and that habit will carry on into your dreams. In a dream, these will tell you that you are sleeping, allowing you to become lucid. In order to remember to do reality checks in dreams, you need to establish a habit of doing reality checks in real life. One way to do a reality check is to look for "dream signs" (elements that frequently occur during your dreams, look for these in your dream journal), or things that would not normally exist in real life, and then conduct the reality checks. When these actions become habit, a person will begin to do them in her or his dreams, and can come to the conclusion that he/she is dreaming. Frequently doing reality checks can stabilize dreams. This is also known as DILD (Dream Induced Lucid Dreams). Some tactics include:
    • Looking at a digital clock to see if it stays constant;
    • Looking at a body of text, looking away, and then looking back to see if it has changed;
    • Flipping a light switch;
    • Looking in a mirror (your image will most often appear blurry or not appear at all in a dream). However, your figure can be horribly disfigured in a mirror, frightening you into nightmare or a dream.
    • Pinching your nose closed and trying to breathe;
    • Glancing at your hands, and asking yourself, "am I dreaming?" (when dreaming, you will most often see greater or fewer than five fingers on your hand);
    • Jumping in the air; you are usually able to fly during dreams
    • Poking yourself; when dreaming, your "flesh" might be more elastic than in real life; a common reality check is pushing your finger through the palm of your hand;
    • Try leaning against a wall. In dreams, you will often fall through walls.
  10. 10Prolong lucid dreams by spinning your body or falling backwards in the dream (suspected of prolonging REM), and rubbing your hands (prevents you from feeling the sensation of lying in bed). Take care while spinning. Remind yourself even as you spin or fall that you are dreaming, as you will find yourself in a completely different location when you stop spinning or hit the ground and may lose lucidity otherwise. If you feel a dream 'shakes' or is about to fade out, look down to the ground and visualize your surroundings, reminding yourself you are dreaming.
  11. 11Look through previous dreams in your Dream Journal. If you start to notice patterns in your dreams, you will notice dream-signs, or certain things that continue to reappear in your dreams. This may be as basic as all dreams are in your backyard, or all your dreams have fans in them. Get into the habit of doing dream checks every time you see your dream sign, and eventually you'll see your dream sign IN a dream, do a check and realize you're dreaming.

Modified Look at Hand Method

A Modified Version of Gritz's "Looking At Your Hands"

  1. 1As you prepare for sleep each night, sit in your bed and take a minute to relax. look at the palms of your hands for 30 minutes, and repeat to yourself, "I will dream about", "your own dream."
  2. 2Continue to repeat this phrase, "I will dream about", "your own dream" as you look at your hands.
  3. 3After the thirty minutes, or whenever you get tired turn off the light and go to sleep.
  4. 4When you wake during the night, Look at your hand, and say the same phrase. If you did not see your hands, remind yourself of your intent to see your hands in the next dream.
  5. 5With consistent practice of this phrase each night before sleep, you will suddenly see your hands pop up in front of you when dreaming, and consciously realize, "My hands!" Oh my gosh! This is a dream.

    Ads by Google

    Burning Hot at Night?

    Cool your bed down to 46F ChiliPad keeps you cool all night
    www.chilitechnology.com

    Instant Grammar Checker

    Correct All Grammar Errors And Enhance Your Writing. Try Now!
    www.Grammarly.com/Grammar_Checker

    Numerology Lucky Numbers

    An Expert offers you a personalized Psychic Reading Free of Charge
    AboutAstro.com

Video

 

Tips

  • What a dreamer does with lucidity reflects personal tendencies and levels of skill attained usually through experience and practice. Although a lucid dreamer can influence the dream's structure, characters, course, etc., it is not a given that a lucid dream is about what the dreamer wants it to be about. Seasoned lucid dreamers who are more often lucid than not will continue to encounter psychological and developmental challenges in the dreamscape. The agreeable and the distressing, the easy and difficult, beautiful and horrifying, are all occasioned much as they are in regular dreaming. But whereas a regular dream is filled with the convoluted subtleties of the subconscious mind enumerating its issues before a largely unconscious dreamer, a lucid dreamer has the opportunity to consciously explore at any level.
  • Listen to Binaural Beats. Binaural Beats are often used to induce lucid dreams, and many assure this method dramatically improves success rate. Theoretically, listening to Binaural Beats lowers brain frequencies, triggering different effects such as relaxation and dream induction. Look for Theta bin-aural beats, as they use the same brainwave frequency used in dreams. You may also want to listen to Alpha and Delta binaural beats as they help you relax and fall into non-REM sleep.
  • There can be special cues to lucid dreams to find. For example, you may find colors or walls shifting and changing in unnatural ways, try to pick up these changes and you may realize you are lucid dreaming.
  • Lucid dreaming may be helpful for people who frequently experience nightmares, as it gives them a chance to take control of their dreams.
  • It is fun to fly in lucid dreams. To start flying try bouncing higher and higher after each step (while "walking" in the dream.) Some find that they need to train themselves, while others can just think that they want to fly, and therefore lift off the ground, and start to hover. You can also try walking on walls or the ceiling, as flying for the first time can be intimidating if you are not totally convinced that you are dreaming. Many people experience flying as being very natural and very exhilarating.
  • It is also cool to teleport. Close your eyes, spin your dream body, and envision a brand new landscape and open your eyes.
  • You can also try shape-shifting. It is hard to do it on command, but you can also make an 'excuse' to transform by making a transformation machine or a magic assistant that can change you into an animal.
  • These aren't the only things you can do. You can create anything you want, be whatever you want, do whatever you want. Of course, you need experience in lucid dreaming, or else it will be more difficult to dream.
  • Performing reality checks upon awakening can help you to detect "false awakenings" within dreams, wherein you dream that you have woken up, and thus lose lucidity.
  • If you want to dream about something or someone specifically, as you slip into a light sleep, think about that person or that object. The way it feels, the way it looks, the way it smells, etc.. This will cause your mind to focus on that object or person and chances are your dream will reflect upon it.
  • If you have recurring dreams, then aspects of these dreams can act as reality checks. If you notice something happening that is part of a recurring dream, think to yourself, "this only happens in my dreams, I must be dreaming."
  • If you notice something happening that is impossible in real life, such as being able to breathe underwater, this can act as a reality check to alert you to the fact that you are dreaming.
  • If you ask people in your dream "Am I dreaming?"... most of the time they'll say "No."
  • When recalling a dream upon waking, try not to move. Activating your muscle neurons can make it more difficult to access the parts of your brain that allow you to recall your dream.
  • If you cannot remember the dream, focus on the feelings that you felt. Trying too hard to remember the dream will only take your mind away from it. Chances are your mind will think of everything but the dream.
  • When you wake up naturally - that is, without an alarm - focus your gaze on the first object you see as you open your eyes. Look at the object; focus on it. That object will most often take the vague recollection of your dream to a place mark in memory where it is easier to recall details. A doorknob, a light bulb, a set of car keys, or a nail in the wall, for example, will quell your urge to begin your day, and will help you to settle into memories of what you had experienced while sleeping.
  • Do not use a radio alarm clock. If you hear talking or a song, it will distract you and may clear the dream out of your head. If you have to use a radio alarm clock, don't think about what is playing and quickly turn it off. Alternatively, change the radio setting to a non-assigned frequency so the alarm creates static (white noise).
  • To end sleep paralysis (which is not dangerous) try wiggling your toes or swallowing. When you are in sleep paralysis, your brain is sending a signal to the rest of your body to immobilize your muscles so you don't thrash around while you sleep. The larger muscles are usually more affected than the smaller ones. So trying to wiggle your toes tends to wake you up during a state of sleep paralysis.
  • Pre-determine what you want to achieve in a lucid dream while you are awake. When you become lucid in a dream, you will already know what you want to do.
  • It is a good idea to purposely wake a few minutes after becoming lucid, once you have experienced what you wanted to experience. This way, you can wake up with the dream very fresh in your mind, and have excellent recall. If you do not wake up, the dream may simply fade away into the night, and could be forgotten.
  • Some people find it helpful to take a low dose of caffeine (a caffeinated tea, for instance) shortly before sleeping. They claim that this keeps them mentally aware while the body is going to sleep. For other people caffeine may postpone or disrupt sleep.
  • Do not drink any fluids for one hour prior to sleeping. The last thing you want is to wake up from successfully lucid dreaming just because you had to use the bathroom.
  • As you get older, it will be harder to lucid dream, and it starts getting difficult during the teenage years of puberty.
  • Before you go to sleep, think really hard about getting up without actually doing so. You will be able to lucid dream at the beginning of your dream.
  • If you find the dream is not going how you want it to, "close your eyes" for a bit and then open very forcefully. It might not work the first time but you will eventually end up actually opening them.
  • Be careful about looking in mirrors - it can often help you determine that you are asleep, but be prepared to see how you feel about yourself.
  • Try not to worry about what might happen in the dream. Try to remember it's only a dream, and nothing there can hurt you. If you worry a lot about the people in your dream attacking you, for example, quite likely they will.
  • Write down what you remember when you remember it. Most people remember dreams from nights before If you write down whatever you remember, your brain will get used to remembering instances from your dreams.
  • When you are aware you are dreaming, make sure you know it is a dream at all times. Remember, there are no social consequences, everything, even the characters are just part of your imagination, you cannot get hurt, you need make to keep your dream stable, and you have total control of everything, including your actions, other characters actions, the environment, even physics with a few thoughts. Remember that and you will have total control over dreams at all times.
  • You can try visualizing something in your hand, or in your pocket. Trying to feel its weight, shape, and texture may help. In case of a nightmare, or other frightening dream, if practiced, this can become a self-defense system against any of those perils. Of course, they will not really harm you, but it IS fun to blast a horribly disfigured monster at point-blank with a rocket-launcher of some sort...

Supplements

  • Galantamine used with Choline bitartrate or Alpha-GPC can dramatically increase your odds of becoming Lucid.
  • An Amino Acid Blend made up of 2000mg L-aspartic acid, 4000mg L-glutamine, and 300mg L-theanine can substantially increase your odds of having a Lucid Dream.
  • 5-HTP is the immediate precursor of serotonin, and can increase your odds of having a Lucid Dream greatly.
  • Vitamin B6 can increase dream vividness. (Bananas, Most fish)
  • Fish Oil helps recall dreams.
  • Ginko Biloba may have a similar effect to B6.
  • Melatonin makes dreams seem extremely vivid and usually only on one subject.

Ads by Google

Dictionary Translator

Word Definitions, Translate & More. Download Dictionary Boss Today!
www.DictionaryBoss.com

Neurotransmitter Testing

Children's Brain Wellness Program $25 off through December 31, 2011
www.neurogistics.com

Creations of Paradise

Raise Your Vibrations Balance Your Life
creations-of-paradise.com.au

Warnings

  • Please note that attempting WILD has a very small chance of causing you to suffer from sleep paralysis, rapid vibrations and noises that don't really exist, floating and other out-of-body experiences, and hypnagogic hallucinations/images, and anxiety. There is no reason to be afraid, as Sleep Paralysis happens every night - you just sleep through it. Hypnagogia is just your mind being overactive. Remember that with lucid dreaming you are aware and can always wake yourself up if you feel overwhelmed.
  • Remember if you get very excited during your lucid dream, it might cause you to wake up suddenly. At this point, focus on your dream, rub your hands, or spin around and concentrate.
  • If you lucid dream, remember to make it a great experience, and do not be disappointed when you wake up.
  • Do not watch pornographic material before going to sleep, it will keep you from focusing on your dreams.
Зарим заримдгуудад зориулсан шүлэг

Зарим заримдгуудад зориулсан шүлэг 

Загатнаагүй ч гэлээ, миний гар

Заримдгуудад зориулж, ганц шүлэг бичилгүй горьгүй нь

Замбараагүйдээ биш ч, энэ хорвоо

Зарим нэг юмсаар аугаа их биеэ гутаажээ.

Замбуулин хэдий арвин тусмаа

Заваан юм төдий элбэг болжээ.

Заримдаг гийгүүлэгч ес байтал

Заримдаг хүн, ерэн хувийг нь эзлэхэд хүрчээ!

Өөрснийгөө тэд хэзээ ч мэдэж чадаагүй байж

Өрөөл бусдыг тэд хэзээ ямагт,

Өөчилж, муучилж, ховлож амьдрах нь

Өтөг шивхээр хооллогч өт хорхой мэт буюу.

Дөмгүүр ганган явбал дээрд үзэж, "нударган" гэнэ.

Дөнгөж хувцастай явбал доорд үзэж "гуйлгачин" гэнэ.

Олонтой явбал атаархахдаа "завхуул" гэнэ.

Орь ганцаар явбал аархахдаа "зайгуул" гэнэ.

Улаан мөнгөө өөрөөсөө харамлаад өөрснөө

Ууж чадахгүй явж, уусан хүнийг "архичин"гэнэ!

Уу, ид! гэж зүгээр яваа хүнийг шахаж шахчихаад

Улаандаа гарсан ховдог гэж дэвэн дэлхийд зарлана!

Авгайгаасаа саллаа! гэж өөрөө хаягдсан юм шиг уурлана.

Авалгүй, ганц бие явбал, өөрөө суух албатай юм шиг муулна.

Амар мэндийг нь асуухад ярвалдаад хариу дуугардаггүй байж

Адилхан дуугүй зөрвөл их зан гаргалаа гэж уйлах шахна!

Дориухан алхвал дайрчих шахлаа гэж гомдол тоочно

Доройхон явбал өөрөө дайрчих гээд хөл гар гишиглэнэ.

Мөнгө харуулчихвал гуйж авчхаад эргүүлж өгөхгүй,

Мөнгөгүй цагтаа уулзвал нэг нүдээр харахгүй цааш эргэнэ.

Гэтэл энэ маань өөрөө ямар хүн бэ?

Гэм буруугүй хазгай гишгэдэггүй ариухан амьтан уу?

Гэвэл бас үгүй ээ! Энэ хорвоод төрөөд

Гэтэж, тагнаж, ховлож, хутгаж явахаас өөрийг сурсангүй.

Ний нуугүй хэлэхэд булай бүхнийг үйлдээчин

Нийгмийн бөөс болж, бусдын талхыг үмхээчин.

Зарим ийм заримдагчуудад зориулж өөрсөн шиг нь

Заваан шүлэг, нэгийг бичлээ, хайран ч гар минь!                                                                              

 

Сэдэв:Увс аймгийн Өмнөговь сумын хүмүүсийн бруцеллёзын өвчлөлийг ийлдэс судлалын аргаар судалсан дүн

Сэдэв:Увс аймгийн Өмнөговь сумын хүмүүсийн бруцеллёзын өвчлөлийг ийлдэс судлалын аргаар судалсан дүн шинжилгээ

Илтгэгч: "Ач"АУДэС  Д.Дашдулам (5-р курсын оюутан)

Удирдсан багш:"Ач" АУДэС Ц.Дагвадорж (профессор)

ХӨСҮТ  Б.Энхтуяа (тэргүүлэх зэргийн эмч)

С.Бүжинлхам (тэргүүлэх зэргийн эмч)

 

 

Үндэслэл

Бруцеллёз өвчин нь манай орны мал амьтдын дотор төдийгүй хүн амын дунд ч элбэг тохиолддог ба нас баралт багатай ч архагших хандлагатай, хувь хүн болон эдийн засагт ихээхэн хохирол учруулдаг нийгмийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудлын нэг тул аль ч орны анхаарлыг зүй ёсоор татдаг онцлогтой.

Дэлхийд хүний бруцеллёзын өвчлөлтэй 100 гаруй орон бүртгэгдээд байгаа бөгөөд манай улс 1000.000 хүн амд ногдох өвчлөлийн тоогоор эхний 3-т багтаж байна.

ЭМБ-ийн гаргасан судалгаагаар жилд ойролцоогоор 400-500 орчим хүн буюу 10.000 хүн ам тутамд 1-2 хүн шинээр өвчилж байна.

Монгол улсад хүний бруцеллёз өвчний мэдээлэгдэхгүй байгаа тохиолдлын тоо нэн өндөр буюу 1:40 байна.(Рот Феликс, 2006) Иймд хүн, малын дундах бруцеллёз өвчний бодит тархалт, өвчлөлд нөлөөлж байгаа хүчин зүйлийг судлах зайлшгүй шаардлага тулгарч байна.

Увс аймгийн Өмнөговь сум нь Улаанбаатар хотоос 1516 км зайд оршдог бөгөөд Увс, Ховд, Баян-Өлгий гэсэн 3 аймгийн хилийн заагт байрладаг. Сумын эдийн засгийн голлох салбар нь үеийн үед дамжин ирсэн уламжлалт бэлчээрийн мал аж ахуй бөгөөд 136,000 толгой малтай ( малын тоогоор аймагтаа 3-т ордог), махны хэрэгцээгээ дотооддоо хангадаг боловч сүүний хэрэгцээний 80-90%-ыг Төв, Архангай, Булган зэрэг аймгуудаас авч хэрэглэдэгтэй холбоотой иргэдийн дундахь бруцеллёзын өвчлөлийг судлах шаардлагатай юм.

Зорилго

Увс аймгийн Өмнөговь сумын иргэдийн дунд  бруцеллёз өвчнийг илрүүлж, тархварзүйг тодорхойлон зөвлөмж боловсруулах.

Зорилт

1.Бруцеллёз өвчнийг ийлдэс судлалын аргаар илрүүлэх

2.Бруцеллёз өвчин аль насанд давамгайлж буйг тогтоох

3.Бруцеллёзын өвчлөлд боловсрол нөлөөлөх эсэх

4.Бруцеллёзын эрсдэлт хүчин зүйлсийг илрүүлэх

5.Нутгийн аль хэсгээр тархалт өндөр байгааг тодорхойлох

Судалгааны ажлын материал ба аргачлал

Бид Увс аймгийн Өмнөговь сумын 15-75 насны хүн амын дунд идэвхтэй илрүүлэх үзлэгт орж байгаа хүмүүсээс энгийн санамсаргүй аргаар сонгож, судалгаанд оролцох талаар таниулах зөвшөөрөл авч судалсан.Судалгаанд 16(35%) эрэгтэй, 30(65%) эмэгтэй нийт 46 хүн хамрагдсан ба 10-20 нас 2(4%), 21-30 нас 10(22%), 31-40 нас  10(22%),  41-50 нас 15(33%), 51-ээс дээш  насны 9(19%) хүн оролцлоо.Нийт хамрагдсан хүмүүсийн 3(7%) боловсролгүй, 4(9%) бага, 18(39%) бүрэн бус дунд, 8(17%) бүрэн дунд, 7(15%)тусгай дунд, 6(13%) дээд боловсролтой.Байршилзүйн хувьд авч үзвэл  Орлого баг 9(20%), Намир баг 16(35%), Холбоо баг 3(6%), Улиастай баг 6(13%), Баянгол баг 12(26%) тус тус хамрагдсан болно.

Судалгаанд хамрагдагсдаас стандарт аргачлалын дагуу вакуумтейнерийн иж бүрдэл ашиглан 6-7мл цус авч ийлдсийг ялган ХӨСҮТ-ийн ийлдэс судлалын лабораторид Энэтхэг улсын "Тулип диагностик" пүүст үйлдвэрлэсэн Br.abortus, Br.melitensis, Розе бенгалын оношлуур, ОХУ-д үйлдвэрлэсэн жидкий антигенаар тавиур болон хуруу шилний тунадасжих урвалын шинжилгээ хийж бруцеллёзыг илрүүлсэн.

 Судалгааны ажлын үр дүн

Судалгаанд нийт 46 хүн хамрагдснаас 14(30%) хүнээс бруцеллёз илэрсэн. Эдгээр хүмүүсийн 4 (28%) эрэгтэй, 10(72%) эмэгтэй байсан ба 10-20 нас 0(0%), 21-30 нас 3(21%), 31-40 нас 3(21%), 41-50 нас 5(37%), 51-ээс дээш нас 3(21%) байсан.Боловсролын хувьд 1(7%) боловсролгүй, 1(7%) бага, 6(44%) бүрэн бус дунд, 2(14%) бүрэн дунд, 2(14%) тусгай дунд, 2(14%) дээд боловсролтой байв.Мөн багуудын хувьд Орлого баг 5(36%), Намир баг 3(21%), Холбоо баг 0(0%), Улиастай 4(29%), Баянгол 2(14%) бруцеллёзтой гарсан.

Бруцеллёз илэрсэн 14 шинжлүүлэгчийн ийлдэснээс тавиур шилний урвал (Хеддельсон) 100% эерэг, Хуруу шилний урвал (Райт) 100% эерэг, Розвенгалын урвал 78% эерэг, 22% нь сөрөг гарсан.

 

 

Дүгнэлт

1.Увс аймаг нь бруцеллёзын өвчлөл харьцангуй багатай аймгуудын тоонд ордог боловч Өмнөговь сумын эмнэлзүйн шинж тэмдэг илрээгүй харьцангуй эрүүл хүмүүсийг санамсаргүй түүврийн аргаар сонгон шинжлэхэд 30%-д бруцеллёз эерэг илрэлтэй байгаа нь энэ талаар судалгаа шинжилгээ сайтар явуулах шаардлагатай байгааг харуулж байна.

2.Бруцеллёзын илрэл 41-50 насныханд хамгийн өндөр (37%) байна.

3.Нийт эерэг үзүүлэлт бүхий шинжлүүлэгчдийн ихэнхи буюу 44% бүрэн дунд боловсролтой байгаа нь малчдын ихэнхи 8-р анги төгсөөд сургууль завсардсантай холбоотой юм.Бүрэн дунд (14%), тусгай дунд (14%), дээд (14%) байгаа нь өвчлөлд боловсрол биш бруцеллёзоос өөрийгөө хамгаалах мэдлэг хандлага нөлөөлж байж болзошгүй юм.

4.Бруцеллёз эерэг үзүүлэлттэй гарсан14 хүний 9(64%) малчин, 3(22%) малын эмч, биотехнологич, үлдсэн 2(14%) бусад мэргэжлийн хүн байгаа нь өвчлөлийн 86% нь малаас хүнд халдварласан байж болзошгүй байна.

5.Бруцеллёзын тархалт Өмнөговь сумын Орлого багийн нутгаар хамгийн тархалттай 36%-тай байна.Харин Холбоо баг (0%) болон Намир багуудын (16 хүн хамрагдсан боловч өвчлөл 3 буюу 21%) хүн амд харьцангуй өвчлөл бага байна.

Forecast of contigency number of brucellosis on people of Uws province, Umnugobi soum

D.Dashdulam, Ts.Dagwadorj, B.Enkhtuya, S.Bujinlham

In our country last 10 years annually 300-500 people newly infected by human brucellosis, 53% of them are herders and 66% woman.(Bataa.J other,2009). In mongolia human brucellosis sickness rate is extremely high 1:40. (Pot Feliks 2006) Therefore it is a necessary requirement to study the brucellosis true prevalence of human and animals risk factors influencing human brucellosis. According to standartized methodology 6-7ml of blood from arm vein of each partipicant was collected using a vacumtainer and isolated serum by centrifuge, transported in portable refrigerator and conducted the serological investigation in Brucellosis Serological Laboratory of the NCCD by Br.abortus, Br.melitensis and Rose Bengal test which manufactured in TULIP DIAGNOSTIC Ltd of the India.

From Uws province, this province is one of the lowest sickness rate provences but frompeople of Umnugobi soum i nave made the research for relatively healthy people by chance. The result was 30 percent of these people have brucellosis. It means it is necessary to make a research.The highest rate of brucellosis exhibition is shown between 41 and 50 aged, about 37 per cent. 44 percent of people who included this research are stockholders who have secondary education. It is shown that people with Secondary education (14 %) specialized secondary education (14%) tertiary of high education 14%  and from this it is evident that sickness of brucellosis is not related to education But maybe it is related to that sickness rate is related to knowledge of forecast brucellosis.

 

 

 

 

 

 

 

Бөхийн өргөө орж Монгол залуу харъя

Ерөнхийлөгч асан Багабанди түнэр харанхуйг зүхэж сууснаас нэг ч болов лаа асаа гэж хэлсэн байдаг.Шүүмжлэлийг хэн ч гэсэн хэлж чадна шүү дээ.Тийм болохоор аоь болох гомдолд мэдүүлэхээсээ илүү гарах арга замыг хайхыг уг нь сүүлийн үед би их хичээж байгаа.Гэвч ёо энэ Монгол эрчүүд хайчсан юм бэээ.Энэ тал дээр ёстой дутагдлын хажуугаар дуугүй өнгөрч үнэндээ чадашгүйн.Гудамжаар явж байгаа зарим залуучуудыг би хааяа охидуудтай андуурах юмаа.Яахав дээ магадгүй би хараа муутай болохоор тиймэрхүү асуудал байж болох л юм.Гэхдээ гараа ташаандаа аваад бөгсөө хаялаад явж байгаа бариу хувцастай хүнийг хүүхэн л гэж харна ш дээ.За тэр гадаад үзэмж ч яахав.Угаасаа эрх чөлөө гэгч гайхамшиг хүн бүрт байгаа энэ сайхан цаг үед хэний юу өмсөж зүүж яаж биеэ авч явах хэнд ч хамаагүй асуудал.Улаанбаатарын гудамжаар ямар ч эр хүн харагдахгүй байна.Магадгүй нийгэм сайхан болж бүгд машин тэрэгтэй болоод алхаж явдаггүйбайх л даа.Анагаахын сургууль болохоор ч тэр юмуу сургууль дээрээ би ганц ч эрэгтэй гэчмээр хүн хардаггүй.Олон охидуудын дунд арга ч үгүй байлгүй дээ гэмээр нөгөө л ядаргаатай охидуудын яриа болох өмссөн зүүснээс эхлээд л хов живийн асуудлыг тэд охидоос ч илүү хөөцөлддөг.Дээрээс нь эмэгтэй хүнийг хүндлэх тал дээр үнэн нахальный тэр талаар бараг хэзээ ч сонсож байгаагүй байхаа.Хөөрхий дөө муу харь гаригынхан.Охидуудтайгаа чи компьютерээ хураа би хураа эрэгтэй эмэгтэй хүн тэгш эрхтэй яахаараа би дандаа хураах ёстой гэж гээд л барьцалдаж гонгинохыг яана.Мэдээж эрэгтэй эмэгтэй хүн тэгш эрхтэй байлгүй л яахав.Хэн ч тэдний эрхэнд халдаагүй шүү дээ.За мэдэхгүй дээ оюутан л болсон хойно гэм хийсэн хүн шиг нийтийн тээвэрт бөхөлзөж кондукторт өртэй юм шиг муухай харцнаас нь дальдчан цаашаа цаашаа гэж түлхэгдсээр гэрлүүгээ явах замд бас л эрэгтэй хүнтэй таарсангүй.Хөгшин настай, хөгжлийн бэрхшээлтэй,жирэмсэн, хүүхэдтэй хүнд сандал тавьж өгдөг ч гэсэн залуучууд арай дэндүү юмаа.Эмэгтэй хүнтэй суудал булаацалдан дээрлхэж байгаа юм шиг ичих ч гүй суудал дээрэмдэхийг яана.Өглөө миний суусан 32 номерийн автобусанд лав дараалсан 4 суудал дээр өлчир чийрэг 4залуу сууж байгаа харагдсан.Хөөрхий дөө тэд мэдээж хүн л юм хойно сандал дээр суулгүй л яахав.Хамгийн аймаар нь хажууд нь дандаа л эмэгтэй хүмүүс зогсоогоорой явж байсан даа.Арай гэж нэг нь босохнуу гэтэл дараагийн залуу өнөөх эмэгтэйг хажуу тийш түлхчээд тэнэг өгзгөө сандал дээр тавьж байгаа юм чинь.Арай ч энэ байдлыг хараад үнэхээр эвгүй сэтгэгдэл төрлөө.Гадаад байдлаараа эрэгтэй мэт харагдаж байгаа тэр 5 хүнээс нэг нь эрэгтэй биш гэж бодохоор аймаар юмаа.За мэдэхгүй ер нь бөхийн өргөө орж л эрэгтэй хүн харъя дөөө.

shvvh emnelgiin shalgaltin asuult

Шалгалтын асуулт
1. Шүүх эмнэлэгийн хөгжлийн үе шат, монголын шэ-н хөгжлийн түүх
2. Гэмтилийн хөнгөн, хүндэвтэр зэргүүд,зэрэг тогтоохгүй гэмтлүүд
3. Тархины няцралт, бүтэлт,шок, крашын х\ш, бөглөрөлт
4. Механик гэмтэл, түүний төрлүүд, ангилал, шинжээчид тавих асуулт
5. Үр тогтоох, жирэмслэх чадвартай эсэх, хурьцал үйлдэх чадварыг тогтоох
6. Механик гэмтлийн зүй тогтлууд
7. Шэ-н зарчим,шэмш-ний хэлбэрүүд
8. Шэ-н судлах зүйл, объектив, субъектив, объект
9. Монголын шүүх эмнэлэгийн бүтэц, з\б
10. Цогцосын хожуу өөрчлөлт, шэ-н а\х
11. Бэлгийн маргаантай асуудлууд, манин, шэ-н а\х
12. Дотор эрхтний гэмтлийн ангилал, механик гэмтлээр нас барах шалтгаан
13. Механик гэмтлийн үед шинжээчид тавих асуулт, рефлексийн бүс
14. Зулгаралт, эдгэх үе шат, шарх, цус хуралт
15. Цогцосын эрт үеийн өөрчлөлт, шэ-н а\х
16. Үхэл, түүний ойлголт, үе шатууд
17. Цус алдалтын хугацаа, хэмжээ, үхэлд хүрэх, механик гэмтэл авсаны дараа бие даан үйлдэл хийх чадвар
18. Охин байдал, охин хальсны урагдал, хэлбэр
19. Гэмтлийн хүнд зэрэгт ямар гэмтлүүд хамаарах вэ

Urnaa D: Сэдвийн шүүлгийн асуулт
1. Хор гэж юу вэ
2. Хордлого гэж юу вэ
3. Хордлого үүсгэдэг бодисууд
4. Хорын ангилал
5. Хордлого үүсгэх шалтгаан, нөхцөл
6. Химийн бодисын хордуулахүйлчилгээг тодорхойлох нөхцөл
7. БМБ-с хор гадагшлах
8. Хорын үйлчилгээ

Urnaa D: 9. Хордлогын ангилал
10. Хүчлийн хордлого
11. Шүлтийн хордлого
12. Устөрөгчийн хэт исэл
13. Деструктив
14. Цусанд үйлчилдэг хорын хордлого
15. Эрүүгийн хуулийн 200-р зүйл

Бруцеллёз

Бруцеллёз малаас малд
яаж дамжих вэ?

Бруцелла төрлийн нян амьтны биед олон замаар - салст бүрхүүл, нүд, ам, ходоод, арьс, шархаар нэвтэрч чадна.
Нян тоосоор, дуслаар, агаараар, бэлчээрийн ургамлаар, тэжээлээр дамжин малд халдана.
Байгаль орчны бохирдлын гол эх үүсвэр нь нян агуулагч эх мал бөгөөд хээл хаях, төллөх үед нь өвчиëсөн малаас үй олон нян гадагшлана. Бруцеллын нянгаар бохирдсон ургамал, ус нь малын халдварын гол эх үүсвэр юм.
Мөн хээлтүүлгийн үед эцэг, эх малд бэлгийн замаар халдана.
Бруцеллёз нь хүний гэршүүлсэн, хагас гэршүүлсэн бүх амьтад, түүнчлэн зэрлэг амьтдыг өвчлүүлдэг хамгийн хэцүү өвчний нэг. Энэ өвчин амьтнаас хүнд халддаг тул зооноз өвчин гэдэг. Орчин үед бруцеллёз нь зооноз өвчнүүдээс хамгийн өргөн тархсан, эдийн засгийн хамгийн их хохирол учруулдаг өвчин болоод байна. Энэ өвчин дэлхийн уур амьсгалын бүх бүсэнд тохиолдоно.
Хүний эрүүл мэндэд учруулах аюул, эдийн засгийн хохиролоороо хонь, ямаа, үхрийн бруцеллёз илүү анхаарал татдаг. Хүн өвчилсөн тохиолдолд хууч эмгэгтэй болох, хөдөлмөрийн чадвар алдах, эмчилгээний зардал их гээд ноцтой хохирол амсана.
Бруцеллёз амьтанд
хэрхэн илэрдэг вэ?

Үхэр, хонь, ямаанд энэ өвчнийг үүсгэдэг бруцеллийн төрлийн нян нь эр, эм амьтны үржлийн эрхтнүүдэд байрлан үрждэг. Бас хөлийн үенүүдэд ч байршина.
Бруцеллёзын гол үр дагавар нь хээл хаях буюу зулбах бөгөөд амьгүй юмуу сул дорой төл гарах, сав үрэвсэх, хаг саатах зэрэг дагуултай. Хээл хаясан бруцеллёçтой мал нянг лимфийн булчирхайндаа агуулж байдаг ба ялангуяа дэлэнгийн лимфийн булчирхайнд цугладаг. Энэ нь нянгууд сүүгээр гадагшлах боломж олгоно. Хээл хаясан мал цаашид үргүйдэх, жил бүр амьгүй юмуу сул дорой төл гаргах явдал бий.
Эцэг малд бруцеллёзын нян төмсөгний үрэвсэл үүсгэж, үржилд тэнцэхгүй болгоно.
Нян хөлийн үеийг гэмтээдэг тул сүргийн дотор догол илрэх нь энэ өвчний чухал шинж тэмдэг болно.
Адуунд: "Жидүүтэх" буюу мундааны салст зөөлөвч нь үрэвсэж, цоорох байдлаар илэрнэ. Хааяа нэг гүү хээл хаяна.
Нохой нянгаар бохирдсон хоолноос халдвар авдаг. Нохойн бруцелл хүнд халдах нь ховор.
Амьтан өвчлөх нь:
Нян амьтны биед нэвтэрсэнээс хойш 1-36 долоо хоногийн дараа өвчин илэрдэг. Нянгууд лимфийн булчирхайг эзлэх ба эм амьтны сав, дэлэнд байрлан гадагшилна. Эр малын төмсөг, үржлийн бусад эрхтэнд байрлана.
Хүн нянтай хавьтсанаас хойш 1-3 долоо хоног, заримдаа хэдэн сарын дараа өâчний шинж тэмдэг илэрч эхэлнэ.
Хүний бруцеллёз нь гэнэт юмуу далд аажим эхлэлтэй, удаан үргэлжилсэн, õýëáýëçýë халуурлаар илрэх үжилт өвчин юм. Хурц бруцеллёзын шинж тэмдэг нь бусад халуурдаг өвчний нэгэн адил чичрүүдэс хүрэх, хөлс асгарах, халуун нэмэгдэх юм. Нэг тогтмол шинж нь бие сулрах явдал бөгөөд бага зэрэг хөдөлж ажиллахад ìàø их ядарна. Өглөө хэвийн байсан биеийн халуун үдээс хойш 40 хэм хүрнэ. Ийм халуурал хэдэн долоо хоногоор үргэлжилнэ. Шөнө халуурч, эвгүй үнэртэй хөлс гарна. Ердийн шинж тэмдэгүүд нь нойргүйдэх, айдас хүрэх, хоол унданд дургүйцэх, толгой өвдөх, үе өвдөх, ерөнхий ядаргаа, төмсөгний үрэвсэл, бэлгийн сулрал болно. Мэдрэлийн үйл ажиллагаанд нөлөөлж, уурлах, айдас хүрэх, гутрах зэрэг байдалд орно. Заримдаа бруцеллёз нь тархины үрэвсэл, нугасны үрэвсэл, үений үрэвсэл, зүрхний үрэвсэл үүсгэн хүндэрч болно.
Өвчний явц, байдал хэдэн 7 хоногт, сар, хэдэн жилээр өөрчлөгдөж болно.
Хурц бруцеллёзыг олон антибиотикийг хослуулан хэрэглэх замаар 3-6 долоо хоногийн турш эмчилдэг. Нян биед удаан хугацаагаар саатсанаас бруцеллёз архагшина. Өвчнийг цусны шинжилгээгээр батална.
Хүний бруцеллёз нь зөвхөн амьтнаас халддаг. Өвчилсөн амьтанд гар хүрч ажилласан, хөөрүүлээгүй, буцалгаагүй сүү, цагаан идээ, амьтны ялгадсаар бохирдсон хүнсний ургамал зэрэг хүнсний зүйл хэрэглэсэн хүн халдвар авдаг. Өвчилсөн мал хээл хаях, төллөх үед нь төлийг нь татаж тусламж үзүүлэх үе л онцгой аюултай. Хүүхдүүд дөнгөж төрсөн салстай төл, зулбадсаар оролдох явдал бүр аюултай.
Өвчилсөн малын мах маш цөөн нян агуулж байдаг ба түүхий мах идвэл халдвар авч болно. Махыг гүйцэд чанаад идэхэд халдварын аюул байхгүй ба махнаас бруцеллёзын халдвар авсан тохиолдол маш ховор.

Бруцеллёз
Бруцеллёз хүнд яаж халддаг вэ?
Хүний бруцеллёз нь зөвхөн амьтнаас халддаг. Өвчилсөн амьтанд гар хүрч ажилласан, хөөрүүлээгүй, буцалгаагүй сүү, цагаан идээ, амьтны ялгадсаар бохирдсон хүнсний ургамал зэрэг хүнсний зүйл хэрэглэсэн хүн халдвар авдаг. Өвчилсөн мал хээл хаях, төллөх үед нь төлийг нь татаж тусламж үзүүлэх үе л онцгой аюултай. Хүүхдүүд дөнгөж төрсөн салстай төл, зулбадсаар оролдох явдал бүр аюултай.
Өвчилсөн малын мах маш цөөн нян агуулж байдаг ба түүхий мах идвэл халдвар авч болно. Махыг гүйцэд чанаад идэхэд халдварын аюул байхгүй ба махнаас бруцеллёзын халдвар авсан тохиолдол маш ховор
Бруцеллёзоор өвчилсөн хүнд ямар шинж тэмдэг илрэх вэ?
Хүн нянтай хавьтсанаас хойш 1-3 долоо хоног, заримдаа хэдэн сарын дараа өâчний шинж тэмдэг илэрч эхэлнэ.
Хүний бруцеллёз нь гэнэт юмуу далд аажим эхлэлтэй, удаан үргэлжилсэн, õýëáýëçýë халуурлаар илрэх үжилт өвчин юм. Хурц бруцеллёзын шинж тэмдэг нь бусад халуурдаг өвчний нэгэн адил чичрүүдэс хүрэх, хөлс асгарах, халуун нэмэгдэх юм. Нэг тогтмол шинж нь бие сулрах явдал бөгөөд бага зэрэг хөдөлж ажиллахад ìàø их ядарна. Өглөө хэвийн байсан биеийн халуун үдээс хойш 40 хэм хүрнэ. Ийм халуурал хэдэн долоо хоногоор үргэлжилнэ. Шөнө халуурч, эвгүй үнэртэй хөлс гарна. Ердийн шинж тэмдэгүүд нь нойргүйдэх, айдас хүрэх, хоол унданд дургүйцэх, толгой өвдөх, үе өвдөх, ерөнхий ядаргаа, төмсөгний үрэвсэл, бэлгийн сулрал болно. Мэдрэлийн үйл ажиллагаанд нөлөөлж, уурлах, айдас хүрэх, гутрах зэрэг байдалд орно. Заримдаа бруцеллёз нь тархины үрэвсэл, нугасны үрэвсэл, үений үрэвсэл, зүрхний үрэвсэл үүсгэн хүндэрч болно.
Өвчний явц, байдал хэдэн 7 хоногт, сар, хэдэн жилээр өөрчлөгдөж болно.
Хурц бруцеллёзыг олон антибиотикийг хослуулан хэрэглэх замаар 3-6 долоо хоногийн турш эмчилдэг. Нян биед удаан хугацаагаар саатсанаас бруцеллёз архагшина. Өвчнийг цусны шинжилгээгээр батална
Бруцеллёзийн нян гадаад орчинд
хэр тэсвэртэй вэ

Гадаад орчны хувирч өөрчлөгддөг нөхцөлд бруцеллүүд маш тэсвэртэй. Өвчилсөн амьтнаас ялгарсан нян баас, шээс, хөрс, ус, хэвтэр, тэжээлд удаан хугацаанд амьдрах чадвартай. Жишээлбэл, Бруцелла мелитэнзис хэмээх хонь, ямааны бруцеллёз үүсгэгч нь шээсэнд 49, сүүнд 38, савтай усанд 72, даавуунд шингээсэн шээсэнд 80 хоног, хатсан баасанд 9 сар амьд байна. Чийгтэй хөрсөнд удаан амьдрах ба хөлдөөх нь нянг амьдаар нь хадгалах хамгийн сайн арга болно. Энэ нян 100 хэмийн халуунд тэр дороо, 90 хэмд 1 минутанд, 62 хэмд 10 минутанд үхнэ.
Халдваргүйтгэх бэлдмэлүүд бруцеллийн нянг сайн үхүүлнэ: 1%-ийн лизол, 2%-ийн формалин нянг 15 минутанд, нарны гэрэл хэдхэн цагт үхүүлнэ
Бруцеллёзын халдварт өртөхгүйн тулд хүн бүр:
Сүргээ бруцеллёзоос
эрүүлжүүлэх нь

Сүргийн бүх малд оношлох шинжилгээ хийж, халдвар авсан малыг даруйхан ялган нядалж, эрүүл малаа вакцинжуулна. Вакцинжуулалт хээл хаяхаас сэргийлэх ба үүссэн дархлаа удаан хугацаанд /3-4 жил/ халдвараас хамгаална. 2-3 жилийн дараа давтан вакцинжуулж болно. Хонь, ямааг РЭВ-1 вакцинаар, үхрийг 19-р омгийн вакцинаар тарьдаг.
Бусдаас мал худалдан авахдаа, ялангуяа үржлийн эцэг, эх малд шинжилгээ хийлгэн бруцеллёзоос эрүүл бол наймаалцах хэрэгтэй.
Мал хээл хаясан, амьгүй, сул дорой төл гарсан, турж доголсон, хаг саатсан зэрэг тохиолдолд Mongoliaмалын эмчдээ хандан малдаа шинжилгээ хийлгэн, бруцеллёзоор өвчилсөн мал илэрвэл даруйхан нядлах хэрэгтэй.
Бруцеллёзоос эрүүлжүүлэх хөтөлбөрийг 3-5 жилийн хугацаанд хэрэгжүүлэх бөгөөд үүнийг өрх, баг, сумын хэмжээнд хийж болно.
Хонь, ямаанд: Эрүүлжүүлэх хөтөлбөрийн эхний жилд эм хүйсийн бүх хонь, ямааг вакцинжуулна. Дараагийн жилүүдэд охин хурга, ишгийг вакцинжуулна. Хуц, ухныг вакциндахгүй, жилд 2 удаа шинжлэх ба халдвар авсан байвал заазлана. Дээрх 3 арга хэмжээг 3-4 жил дараалан бүрэн хэрэгжүүлэхэд танай сүрэг бруцеллёзоос эрүүлжих боломжтой.
Yхрийн бруцеллёзын үүсгэгч нь хонь, ямааныхаас өөр боловч өвчний илрэл, шинж тэмдэг, хүнд халдах зам нь адилхан.Yхэр сүргийг эрүүлжүүлэх хөтөлбөрийн эхний жилд эм хүйсний бүх үхрийг вакцинжуулна. Дараагийн жилүүдэд охин тугалыг вакцинжуулна. Бухыг вакцинаар тарихгүй, жилд 2 удаа шинжилж, халдвар авсан бол нядлана. Ийм ажлыг 5-6 жил дараалан бүрэн хэрэгжүүлэхэд танай сүрэг бруцеллёзоос эрүүлжих боломжтой.
Малын эзэн ТА бруцеллёзоос эрүүлжсэн сүрэгтэй байх нь өөрийнхөө болон хэрэглэгчдийнхээ эрүүл мэндийн төлөө хийсэн таны том амжилт
Бруцеллёзоор өвчилсөн хүнд ямар шинж тэмдэг илрэх вэ?

(Нийт: 74)

nightwish